Tarih: 2026-01-22 / Görüntülenme: 203

Osmanlı’da Bir Devrin Panoraması: Solakzâde’nin Kayıp Siyasetnamesi Gün Yüzüne Çıktı

Osmanlı tarih yazımının en önemli isimlerinden biri olan Solakzâde Mehmed Hemdemî’nin, devletin gidişatına dair sert eleştiriler ve çözüm önerileri içeren isimsiz risalesi, Dr. Mehmet Şakir Yılmaz’ın titiz çalışmasıyla literatüre kazandırıldı. Timaş Akademi tarafından "Muhalif Bir Tarihçinin Siyasetnamesi" başlığıyla yayımlanan eser, 17. yüzyıl Osmanlı siyasi düşüncesine dair ezber bozan bir perspektif sunuyor.

Girit Seferi’nin Gölgesinde Bir Muhalefet

1645 yılında başlayan ve beklenmedik bir hüsrana dönüşen Girit Seferi’nin sebep olduğu siyasi kriz, Solakzâde’yi bu metni kaleme almaya iten temel motivasyon olmuştur. Müellif, savaş meydanlarındaki başarısızlıkları sadece askeri bir zafiyet olarak değil, yönetim mekanizmasındaki ahlaki ve idari çürümenin bir neticesi olarak görür. Girit Savaşı'nın kötü gidişatını merkeze alarak, güncel krizlerin perde arkasındaki sorumluları cesurca eleştirir.

İbn Halduncu Bir Yaklaşım ve Sert Eleştiriler

Kâtip Çelebi ile benzer şekilde İbn Haldun geleneğini takip eden Solakzâde; devletin kökeni, toplumsal yapı ve liyakat (emanetin ehline verilmesi) gibi evrensel ilkeler üzerinde durur. Eseri asıl ilginç kılan ise dönemin ulemasına ve devlet adamlarına yönelttiği alışılmadık sertlikteki tenkitleridir. Hem ilmi hem de ahlaki açıdan yozlaşmayı hedef alan yazar, adeta bir devrin otopsisini yapar.

İki Nüsha, İki Farklı Üslup: Berlin ve Viyana Kayıtları

Dr. Mehmet Şakir Yılmaz’ın hazırladığı bu edisyon, Berlin ve Viyana nüshalarını karşılaştırmalı olarak okuyucuya sunuyor. Özellikle Berlin nüshasındaki dilin keskinliği, ulemaya yönelik doğrudan saldırılar ve tavizsiz eleştiriler, eserin "muhalif" kimliğini perçinliyor. Siyaset bilimi ve tarih disiplinlerinin kesişim noktasında hazırlanan bu çalışma, okuyucuyu 17. yüzyılın karanlık dehlizlerinde bir keşfe çıkarıyor.

Neden Okumalıyız?

Sadece bir tarih kitabından öte; liyakat, adalet ve devlet yönetimi üzerine zamansız bir rehber niteliği taşıyan bu eser, Osmanlı’nın duraklama dönemine bir tarihçinin aynasından, ama bir siyaset bilimcinin analiziyle bakma fırsatı sunuyor.

https://timas.com.tr/muhalif-bir-tarihcinin-siyasetnamesi-9786256582255