Tarih: 2026-02-08 / Görüntülenme: 181

18. yüzyıl tereke listelerinin işaret ettiği gibi şimdi kumaşlar daha mütevazı, saraylı olmayan, ama gene de varlıklı bir müşteri grubuna hitap ediyordu; çünkü her dönemde yöre kadınlarının sandıklarında ipekli giysiler örneğin 1480'lere göre daha sık görülüyordu." Ayrıca, Bursa zanaatkarlarının işlediği tek tekstil ipliği ibrişim değildi; pamuk gerek tek başına gerekse ipekle karışık olarak popüler olmuştu. Bu nedenle, üstünde çalışılacak bir tez olarak, 1600'den sonra Bursa'nın Osmanlı sarayından çok, başkent ahalisine, Anadolu piyasasına ve başta Doğru Avrupa olarak yabancı müşterilere hizmet verdiğini öne sürebiliriz.

1830'lar: Sanayileşme ve Küresel Pazara Eklemlenme

Kentin ekonomik kaderinde bir sonraki "dönüm noktası" ancak 1830'larda, şimdi tümüyle fabrika temelli bir genişleme yoluna giren Lyons ve İngiltere ipek sanayicilerinin, bir ham madde kaynağı olarak Bursa civarındaki dutlukları "keşfetmeleriyle" yaşandı. Bu adamlar Bursa'da fabrikaların kurulmasını teşvik ettiler, bunlarda çoğunlukla kadınlardan oluşan işgücü, şimdi Lyons'un mekanize tezgâhlarının üretebileceği damasko, jakar ve diğer fantezi kumaşların dokunmasına uygun ibrişimi sarıyor ve büküyordu.

Dokuma ikincil bir faaliyet haline geldi ve bunun sonucu Bursa'nın gelişen tekstil fabrikaları artık İstanbul'a değil, dünya pazarına ya da daha somut olarak Fransız ipek sanayisi ile belli ölçüde diğer Avrupalı imalatçılara hizmet etmeye başladı. Avrupa egemenliğindeki dünya pazarına entegrasyon, kimi değişimlerle, Birinci Dünya Savaşı nedeniyle ihracat pazarının çöktüğü 1914'e kadar sürdü. Bu büyük felaket imparatorluğun sonunu getirdiğinden, Osmanlı Bursa'sının dokuma zanaat ve endüstrilerine ilişkin öykümüz 1914'te bitecektir.

Osmanlı İmparatorluğunda Yollara Düşenler, s.41, Suraiya Faroghi, Ketebe Yayınları

https://www.ketebe.com/osmanli-imparatorlugundan-yollara-dusenler-suraiya-faroqhi