Doğu’nun kadim kültür başkentlerinden Erzurum, bu kez edebiyat ve yayıncılık tarihimize ışık tutacak büyüleyici bir keşfe ev sahipliği yapıyor. Dünya edebiyatının zirve eserlerinden biri olan, Victor Hugo imzalı Sefiller (Les Misérables) romanının yirminci yüzyılın başlarına ait nadir bir Osmanlıca baskısı, şehirdeki bir sahaf rafında gün yüzüne çıkarıldı. Bu keşif, sadece bir kitabın bulunması değil; Osmanlı entelektüel dünyasının Batı edebiyatıyla kurduğu köklü ve estetik bağın yeniden hatırlanması anlamına geliyor.
Avanzade Mehmet Süleyman’ın Mütercim Kaleminden
Eseri Osmanlı Türkçesine kazandıran isim, dönemin en üretken kalemlerinden ve elit çevirmenlerinden biri olan Avanzade Mehmet Süleyman. Türkiye Dil ve Edebiyat Derneği (TDED) Erzurum Şubesi Yönetim Kurulu Üyesi Taner Özdemir’in yürüttüğü kültürel araştırmalar sırasında fark edilen bu nadide nüsha, Osmanlı’nın son dönemindeki tercüme faaliyetlerinin niteliğini anlamak açısından eşsiz bir vesika niteliğinde.
"Yirminci yüzyılın başlarına ait Osmanlıca bir Sefiller baskısının Erzurum'da ortaya çıkması son derece kıymetli. Avanzade Mehmet Süleyman gibi önemli bir ismin çevirisini taşıyan bu eser, geçmişin okuma kültürünü, matbaacılık anlayışını ve dönemin entelektüel dünyasını bize fısıldıyor."
— Taner Özdemir, Araştırmacı
Asırlık Sayfalarda Zamanın ve Matbaanın İzleri
Bu nadir eser, Erzurum’da uzun yıllardır sahaflık yapan Okay Sönmez tarafından adeta bir hazine gibi titizlikle muhafaza ediliyordu. Kitap; dönemin tipografi (baskı karakteri) özelliklerini, dönem üslubunu yansıtan cilt yapısını, mizanpajını ve içerisindeki sanatsal görselleri ilk günkü zarafetiyle taşıyor. Sayfalarında zamanın bıraktığı o asil yıpranmışlık izleri, kitabın asırlık yolculuğunun birer nişanesi gibi. Kapakta ve iç sayfalarda yer alan matbaa damgaları ise Osmanlı basın-yayın tarihi, sansür, telif ve yayıncılık estetiği üzerine çalışan akademisyenler için adeta birer şifre niteliğinde.
Keşfedilmeyi Bekleyen Hafıza: Uzmanların İncelemesi Şart
Sahaf Okay Sönmez, Osmanlıca eserlerin son yıllarda araştırmacılar tarafından daha yoğun bir ilgiyle karşılandığını belirtirken, bu tür nadir parçaları geleceğe aktarmanın tarihsel bir sorumluluk olduğunu vurguluyor.
Edebiyat tarihçileri, koleksiyonerler ve bibliyograflar, bu nüshanın derinlemesine incelenmesi gerektiği konusunda hemfikir. Uzmanların yapacağı filolojik ve matbu incelemeler neticesinde; eserin tam basım yılı, basıldığı dersadet (İstanbul) veya taşra matbaası, dağıtım ağları ve dönemin Osmanlı okurunun bu başyapıta gösterdiği refleks çok daha net verilerle ortaya konacak.
Sefiller’in asırlık Osmanlıca nüshasının Erzurum’da ortaya çıkması, bu kadim şehrin tozlu raflarında ve saklı arşivlerinde keşfedilmeyi bekleyen daha nice edebi mirasın yattığını bir kez daha kanıtlıyor.
```
Yorumlar (0)