Denizli'deki Tavas Kayaca Fosil Lokalitesi Bilim Dünyasının Gözdesi Oldu
Denizli'nin Tavas ilçesinde bulunan Kayaca Omurgalı Fosil Lokalitesi, milyonlarca yıllık yaşamın izlerini gün yüzüne çıkarmaya devam ediyor. Dünyanın en önemli fosil potansiyelleri arasında gösterilen bölgede yürütülen kazılarda bugüne kadar 700'ün üzerinde fosil gün ışığına çıkarılırken, özellikle etçil hayvan ve kuş fosillerinin olağanüstü zenginliği bilim insanlarının dikkatini çekiyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığı Denizli Müze Müdürlüğü başkanlığında sürdürülen kazılar, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ahmet İhsan Aytek'in bilimsel danışmanlığında gerçekleştiriliyor. Denizli Büyükşehir Belediyesinin 2025 ve 2026 kazı sezonlarında sağladığı desteklerle çalışmalar daha da kapsamlı hale getirildi.
7 ila 9 Milyon Yıllık Yaşamın İzleri Ortaya Çıkıyor
Yaklaşık 7 ila 9 milyon yıl öncesine, Geç Miyosen dönemine tarihlenen fosil yatağı; fillerin atasal türlerinden üç parmaklı atlara, gergedanlardan zürafalara, ceylanlardan sırtlan ve kılıç dişli kedilere kadar çok sayıda canlıya ait kalıntıları barındırıyor.
Yaklaşık beş yıldır devam eden kazılarda 700'den fazla fosil bulunduğunu belirten Doç. Dr. Ahmet İhsan Aytek, bölgenin doğal yapısı sayesinde fosillerin olağanüstü şekilde korunduğunu ifade etti. Elde edilen bulguların uluslararası bilim dünyasına kazandırılması amacıyla akademik yayınların da hız kesmeden sürdüğünü söyledi.
Etçil Hayvan ve Kuş Fosilleriyle Dikkat Çekiyor
Kazı alanının en dikkat çekici özelliklerinden biri ise etçil hayvan fosillerinin yoğunluğu oldu. Doç. Dr. Aytek, benzer fosil alanlarında etçil hayvan oranının ortalama yüzde 2 seviyesinde olduğunu, Tavas Kayaca'da ise bu oranın yaklaşık yüzde 10'a ulaştığını belirtti.
Bölgenin bir diğer önemli özelliği ise kuş fosilleri. İnce yapıları nedeniyle fosilleşmeleri oldukça zor olan kuş kemiklerinin bu alanda çok iyi korunmuş olması, lokaliteyi dünya paleontolojisi açısından özel bir konuma taşıyor.
Dört Yıllık Araştırmanın Ardından Kazıya Başlandı
Doç. Dr. Ahmet İhsan Aytek, 2017-2021 yılları arasında Denizli genelinde gerçekleştirilen yüzey araştırmaları sonucunda en yüksek fosil potansiyeline sahip bölgenin Kayaca olduğunun belirlendiğini söyledi.
İlk keşif sırasında bölgede maden faaliyetlerinin sürdüğünü anlatan Aytek, maden mühendislerinin gösterdiği ilk fosillerin ardından yapılan incelemelerde alanın olağanüstü bir potansiyele sahip olduğunun anlaşıldığını ifade etti. Maden faaliyetlerinin sona ermesiyle birlikte bilimsel kazılar için uygun ortam oluştuğunu dile getirdi.
Seller Fosilleri Milyonlarca Yıl Korudu
Bilim insanlarına göre Geç Miyosen döneminde yaşanan büyük taşkınlar, çok sayıda hayvanın aynı bölgede birikmesine neden oldu. Daha sonra üzerlerini kaplayan kil tabakası ise fosilleri milyonlarca yıl boyunca dış etkenlerden korudu.
Kazı çalışmalarında iş makinesi ya da ağır ekipman kullanılmıyor. Son derece hassas olan fosiller, yalnızca uzman akademisyenler ve eğitimli öğrenciler tarafından büyük titizlikle çıkarılıyor.
Türkiye'de Türk Bilim İnsanlarının Bulduğu Tek Fosil Lokalitesi
Doç. Dr. Aytek, Türkiye'de halen devam eden sekiz fosil kazısı bulunduğunu belirterek, Tavas Kayaca Omurgalı Fosil Lokalitesi'nin bu alanlar arasında önemli bir ayrıcalığa sahip olduğunu söyledi.
Diğer yedi kazı alanının 1970'li yıllarda Türk-Alman ortak maden araştırmaları sırasında keşfedildiğini hatırlatan Aytek, Kayaca'nın ise tamamen Türk bilim insanlarının yürüttüğü araştırmalar sonucunda tespit edilen tek fosil lokalitesi olduğunu vurguladı.
Bilimsel yayınların kısa sürede uluslararası platformlarda ilgi gördüğünü ifade eden Aytek, dünyanın farklı ülkelerinden araştırmacıların ortak çalışma teklifleri göndermeye başladığını söyledi.
Kılıç Dişli Kedi ve Nadir Türler Gün Yüzüne Çıkıyor
Kazılarda bugüne kadar zürafa, fil, gergedan, sırtlan ve kılıç dişli kedilere ait çok sayıda fosil ortaya çıkarıldı. Araştırmacılar, dünyada bugüne kadar en iyi korunmuş kılıç dişli kedi kafataslarından birinin de bu bölgede bulunduğunu açıkladı.
Bunun yanı sıra nadir görülen oklu kirpi fosilleri üzerinde de çalışmalar devam ediyor. Uzmanlar, laboratuvar ortamında yürütülecek detaylı incelemelerle yeni türler ve önemli bilimsel veriler elde edilmesini hedefliyor.
Türkiye'nin İlk Örneklerinden Biri Denizli'de Bulundu
Doç. Dr. Aytek, daha önce Denizli'nin Beyağaç ilçesinde yapılan yüzey araştırmalarında Türkiye'deki ilk örneklerden biri kabul edilen önemli bir fil fosiline ulaşıldığını hatırlattı. Geçtiğimiz günlerde ise aynı türün üçüncü örneğinin Kayaca Fosil Lokalitesi'nde bulunduğunu açıkladı.
Uzmanlar, fosiller üzerinde gerçekleştirilecek analizlerle milyonlarca yıl önce Anadolu'da yaşayan canlıların yaşam biçimleri, beslenme alışkanlıkları ve dönemin iklim koşulları hakkında önemli bilgiler elde etmeyi amaçlıyor.
Denizli Büyükşehir Belediyesinden 10 Kazı Alanına 9,2 Milyon TL Destek
Denizli Büyükşehir Belediye Başkanı Bülent Nuri Çavuşoğlu, Denizli'nin yalnızca antik kentleriyle değil, milyonlarca yıllık doğa mirasıyla da Türkiye'nin en önemli merkezlerinden biri olduğunu söyledi.
2025 yılında imzalanan ve 2027 yılına kadar devam edecek protokol kapsamında Laodikeia, Tripolis, Kale Tabea, Kolossai, Attouda, Ekşi Höyük, Aşağıseyit Höyük, Beycesultan Höyük, Yassıhöyük ve Kayaca Omurgalı Fosil Lokalitesi olmak üzere toplam 10 kazı alanına 2026 yılı için 9 milyon 200 bin TL destek sağlandığını belirten Çavuşoğlu, bu çalışmalarla Denizli'nin tarihi ve doğal mirasının gelecek nesillere aktarılmasının hedeflendiğini ifade etti.
Yorumlar (0)