Mevlid Kandili’nde Ani’den Eşsiz Bir Selçuklu Eseri Gün Yüzüne Çıkarıldı
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde yer alan Ani Ören Yeri’nde yürütülen arkeolojik kazılarda gün yüzüne çıkarılan önemli bir eseri Mevlid Kandili dolayısıyla kamuoyuyla paylaştı. Ani’deki Selçuklu Mezarlığı’nda bulunan bezemeli taşın üzerinde, kufi hatla “Hz. Muhammed” isminin altı kez tekrarlandığı tespit edildi.
Bir Selçuklu kümbetine ait mimari parça olduğu değerlendirilen eser, taşıdığı süslemeler ve kitabelerle Ani’nin Türk-İslam kimliğine, Selçuklu döneminin inanç dünyasına ve Anadolu’daki erken dönem mezarlık kültürüne ışık tutuyor. Eserin Mevlid Kandili’nin manevi atmosferinde duyurulması da keşfe ayrı bir anlam kazandırdı.
Bakan Ersoy: “Taşta Yaşayan Bir Muhabbetin Nişanesi”
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Ani’nin Anadolu’daki Türk-İslam tarihinin en önemli merkezlerinden biri olduğuna dikkat çekti. Ersoy, Sultan Alparslan’ın 1064 yılındaki fethiyle Türk-İslam tarihinin Anadolu’daki kapılarından biri hâline gelen Ani’de yürütülen kazı çalışmalarının önemli sonuçlar vermeye devam ettiğini ifade etti.
Bakan Ersoy paylaşımında, 2021 yılından bu yana Selçuklu Mezarlığı’nda sürdürülen kazılarda merkezinde sekiz köşeli yıldız biçiminde bir motif bulunan bezemeli taşın ortaya çıkarıldığını belirtti. Motifin çevresindeki yazı kuşağında kufi hatla “Hz. Muhammed” isminin tekrarlandığını ifade eden Ersoy, eserin bir Selçuklu kümbetine ait olduğunun değerlendirildiğini vurguladı.
Ecdadın Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed’e (sallallahu aleyhi ve sellem) duyduğu derin muhabbetin bu eser üzerinde asırlardır yaşadığını belirten Ersoy, Mevlid Kandili’nin aziz millet ve tüm İslam âlemi için hayırlara vesile olmasını temenni etti.
“Hazreti Muhammed” İsmi Altı Kez Tekrarlandı
Ani’deki Selçuklu Mezarlığı’nda bulunan bezemeli taşın 51 x 21 santimetre ölçülerinde olduğu belirtildi. Kabartma tekniğiyle hazırlanan eserde, sekiz köşeli yıldızın çevresini kuşatan kufi yazı düzeni içerisinde “Hz. Muhammed” isminin altı kez tekrarlandığı tespit edildi.
Eserin yalnızca bir bölümünün günümüze ulaşması nedeniyle yazıların tamamı bugün görülemiyor. Mevcut parça üzerinde “Hz. Muhammed” isminin üç tekrarı seçilebilirken, süsleme düzeninin bütünü dikkate alındığında ismin toplam altı kez kullanıldığı anlaşılıyor.
Ani’nin Türk-İslam Kimliğine Işık Tutuyor
Selçuklu kümbetlerinden birine ait mimari parça olduğu değerlendirilen bezemeli taş, yalnızca sanatsal özellikleriyle değil, taşıdığı tarihî ve manevi anlamla da dikkat çekiyor. Eser, Ani’nin fetih sonrasında kazandığı Türk-İslam kimliğini ve Selçuklu toplumunun sanat anlayışını somut biçimde yansıtan önemli arkeolojik belgeler arasında gösteriliyor.
Sekiz köşeli yıldız ve kufi yazının bir arada kullanılması, Selçuklu sanatının geometrik düzen ve hat sanatını mimari bezemelerde nasıl bütünleştirdiğini de ortaya koyuyor. Bu yönüyle eser, Ani’deki Türk-İslam dönemine ait mimari mirasın anlaşılması açısından önemli bilgiler sunuyor.
Anadolu’daki İlk Türk-İslam Mezarlıklarından Biri Ani’de
Sultan Alparslan’ın 1064 yılında Ani’yi fethetmesi, Anadolu’daki Türk-İslam tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Bu tarihî süreçte Ani, Türklerin Anadolu’daki yerleşim ve medeniyet tarihinin simge merkezlerinden biri hâline geldi.
Kazılardan elde edilen veriler, Ani’deki Selçuklu Mezarlığı’nın Anadolu’daki en erken Türk-İslam mezarlık alanlarından ve Türk şehitliği geleneklerinin önemli merkezlerinden biri olduğunu ortaya koyuyor. Ani; Türk-İslam mimarisinin erken örnekleri arasında değerlendirilen cami, mescit ve diğer tarihî yapılarıyla da Anadolu medeniyet tarihindeki özel konumunu koruyor.
Benzer Süslemeler Anadolu’nun Farklı Coğrafyalarında Görülüyor
Ani’de gün yüzüne çıkarılan eserdeki süsleme anlayışının Anadolu Selçuklu sanatının farklı merkezlerinde de örneklerine rastlanıyor. Benzer geometrik ve kitabi bezeme düzenleri, Tercan’daki 1191 tarihli Mama Hatun Kümbeti, 1224 tarihli Malatya Ulu Camii, Beyşehir’deki Eşrefoğlu Camii ve Konya’daki Tahir ile Zühre Mescidi gibi önemli yapılarda da görülüyor.
Ani’deki yeni keşif, Selçuklu sanatının Anadolu’nun farklı bölgeleri arasında kurduğu ortak estetik dili yeniden gözler önüne sererken, binlerce yıllık tarihî kentin Türk-İslam dönemine ait bilinmeyenlerini ortaya çıkarmaya devam ediyor.
Yorumlar (0)