40 Yıllık Kütüphanecinin Evinden Yozgat’a Büyük Basın Arşivi
Aktif meslek hayatında 40 yılı geride bırakan emekli kütüphaneci Selahattin Öztürk, evini özel bir kütüphaneye dönüştürerek Türk basın tarihinin önemli yapı taşlarından biri olan ilk özel Türkçe gazete Tercüman-ı Ahval’in dijital arşivini memleketi Yozgat’a kazandırmaya hazırlanıyor.
Yıllarca kütüphanelerin süreli yayınlar bölümlerinde görev yapan ve dijitalleştirme projelerinde aktif rol alan Öztürk, arşivinde Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine ait yaklaşık 800 bin poz gazete ve dergi kopyası bulunduruyor. Öztürk, Türk basın hayatında bir çığır açan Tercüman-ı Ahval Gazetesi ile gazetenin kurucusu Yozgatlı Agah Efendi’nin mirasını gün yüzüne çıkarmak amacıyla yürüttüğü çalışmaları kamuoyuyla paylaştı.
Tercüman-ı Ahval’in 3 bin 500 sayfası mevcut
Selahattin Öztürk, yaklaşık 3 bin 500 sayfadan oluşan Tercüman-ı Ahval’in tamamının mevcut olduğunu belirtti. Gazetenin yayın hayatı boyunca 2 yaprak ve 4 sayı olarak çıktığını ifade eden Öztürk, arşiv çalışmaları hakkında şunları söyledi:
“Yayın hayatı boyunca 2 yaprak 4 sayı olarak çıkmış. Meslek hayatımın tamamına yakını süreli yayınlarla geçtiği için şu anda arşivimde benim 800 bin poza yakın gazete ve derginin kopyası bulunmakta. Çalışmalarımın temel odağı hem Osmanlı hem Cumhuriyeti Dönemi süreli yayınları. Süreli yayın çıkaranlar üzerine kısa biyografik veya bibliyografik çalışmalar şeklinde.”
Agah Efendi’nin mirası Yozgat’ta yaşatılacak
Öztürk, Tercüman-ı Ahval’i yayımlayan Agah Efendi’nin ailesinin aslen Yozgat’ın Sorgun ilçesinden ve Çapanzadeler ailesinden olduğunu aktardı. Agah Efendi’nin babası Hulusi Efendi’nin Payitaht’a taşınmasının ardından Agah Efendi’nin Sarıyer’de dünyaya geldiğini belirten Öztürk, Agah Efendi’nin eğitim hayatında tıp okumaya başladığını ancak eğitimini yarıda bıraktığını söyledi.
Öztürk, tıp eğitimini yarıda bırakmasının Agah Efendi’ye yabancı dil öğrenme konusunda avantaj sağladığını belirterek İngilizce ve Fransızcayı iyi şekilde öğrenen Agah Efendi’nin devlet memuriyetine geçtiğini, tercüme kaleminde memur olarak başladığını ve daha sonra bürokraside görev yaptığını ifade etti.
Agah Efendi’nin Şinasi ile birlikte Tercüman-ı Ahval Gazetesi’ni çıkardığını anlatan Öztürk, gazetenin şahıslar tarafından çıkarılan ilk gazete olması bakımından Türk basın tarihinde farklı bir pencere açtığını vurguladı.
Öztürk, Tercüman-ı Ahval’in toplam 792 sayı yayımlandığını ve bu sayıların 790’ına ait dijital kopyaların arşivinde bulunduğunu belirterek, “Kısmet olursa açıldığında Yozgat Süreli Yayınlar Müzesi’nde kullanıcıların hizmetine dijital olarak lokalde sunulacak” dedi.
Gazete kopyalarına ulaşmak için yıllar süren çalışma
Kütüphanecilik mesleğinin ilk 25 yılında süreli yayınlar biriminde çalışan Öztürk, bu süreçte dijitalleştirme kavramıyla tanıştığını ve farklı kütüphanelerde gerçekleştirilen dijitalleştirme projelerinde aktif görev aldığını söyledi.
Projeler sırasında ilgili kurumların sorumlularından gazete ve dergi kopyalarını talep ettiğini belirten Öztürk, bazı kopyaları ücretsiz, bazılarını ise ücret ödeyerek temin ettiğini ifade etti.
Tercüman-ı Ahval’in kopyalarına ulaşma sürecine de değinen Öztürk, gazetenin 1999 yılındaki deprem nedeniyle binasının değişmesinin ardından projenin yürütüldüğü kütüphanenin Beyazıt Devlet Kütüphanesi olduğunu belirterek, “O dönemdeki yöneticilerden rica ettim” dedi.
792 sayıdan 790’ı arşivde bulunuyor
Öztürk, Tercüman-ı Ahval’in koleksiyonunu tamamlamak için Ankara Milli Kütüphane’de bulunan son iki sayının kopyalarını da temin etmeye çalıştığını söyledi.
“792 sayı çıkmıştı, 790’ını temin ettim. 2 sayısı ise Ankara Milli Kütüphane’de bulunuyor. Oradan da o iki sayıyı alarak koleksiyonu tamamlayacağım” diyen Öztürk, çalışmasının temel amacının Yozgat’ın tarihî ve kültürel değerlerinin hemşehrileri tarafından daha iyi bilinmesini sağlamak olduğunu ifade etti.
“Amacım Yozgat’ın değerlerinin bilinmesi”
Arşiv çalışmasının yalnızca gazete koleksiyonunu tamamlamakla sınırlı olmadığını vurgulayan Öztürk, Yozgat’ın yetiştirdiği önemli isimlerin ve ortaya koyduğu eserlerin gelecek nesillere aktarılmasının önemine dikkat çekti.
Öztürk, “Bunu tamamlamaktaki amacım ve hedefim ise Yozgat’ın değerlerinin hemşerilerimiz tarafından bilinmesi. Bu bilinirliği de gazete kopyasıyla onun çalışmalarıyla Yozgat’ın değerlerinin ürettiği eserleri Yozgatlının hizmetine sunmakla sağlayabileceğimizi düşünüyorum” ifadelerini kullandı.
Bu amaç doğrultusunda Çare dergisinin 27. sayısında Çapanzade Agah Efendi ve gazetesini tanıtan kısa bir yazısının da yayımlandığını belirten Öztürk, yaklaşık 800 bin pozluk kişisel arşivini Yozgat’ın kültürel hafızasına katkı sağlayacak önemli bir kaynak haline getirmeyi hedefliyor.
Yorumlar (0)