Fatih’te Tarihî Mehmed Hariri Efendi Tekkesi Yeniden Ayağa Kaldırılıyor
İstanbul’un tarihî mirasının önemli yapılarından biri olan ve Topkapı’daki Pazartekke semtine adını veren Mehmed Hariri Efendi Tekkesi’nde restorasyon çalışmaları başladı. Fatih Belediye Başkanı Ergün Turan, uzun süredir metruk durumda bulunan tekkenin restorasyon projelerinin tamamlandığını ve yapının yeniden ihyası için çalışmalara geçildiğini açıkladı. Tarihî tekke; camisi, tevhidhânesi, şeyh evi, türbesi ve sebiliyle geçmişte Fatih’in en büyük tekke yapılarından biri olarak öne çıkıyordu.
Fatih Belediye Başkanı Ergün Turan, yaptığı açıklamada, Pazartekke semtine adını veren Mehmed Hariri Efendi Tekkesi’ni yeniden ayağa kaldırmak için çalışmalara başladıklarını belirtti. Turan, yapının uzun yıllardır bakımsız ve metruk durumda olduğunu, restorasyon projelerinin tamamlanarak gerekli onayların alındığını ifade etti.
![]()
Mülkiyet Sorunları Restorasyon Sürecini Etkiledi
Tekkenin ihya sürecinde karşılaşılan en önemli sorunlardan birinin mülkiyet meselesi olduğunu belirten Ergün Turan, türbe ve çevresindeki yapıların mülkiyet durumunun karmaşık olduğunu dile getirdi. Alanın bir bölümünün özel şahıs mülkiyetinde, bir bölümünün ise kamu mülkiyetinde bulunması nedeniyle uzun süredir kapsamlı bir çalışma yapılamadığını aktardı.
Turan, açıklamasında şu ifadeleri kullandı: “Maalesef buranın mülkiyeti de karışmış; hem özel şahıs mülkiyeti hem kamu mülkiyeti karışmıştı. Türbe ve içindeki yatırlar çok uzun zamandır metruk hâldeydi. Nasip oldu, burayla alakalı projeleri tasdik ettirdik.”
Belediye Başkanı Turan, mevcut çalışmalar kapsamında tarihî alandaki kazı faaliyetlerinin de sürdüğünü belirterek yapının oldukça harap durumda olduğunu kaydetti.
![]()
Camisi, Tevhidhânesi ve Sebiliyle Büyük Bir Tekkeydi
Mehmed Hariri Efendi Tekkesi, tarihî ve mimari özellikleri bakımından yalnızca bir ibadet ve tarikat yapısı değil, farklı işlevlere sahip bir yapı topluluğu olarak dikkat çekiyor. Cami, tevhidhâne, şeyh evi, türbe ve sebil gibi bölümlerden meydana gelen tekke, geçmişte Suriçi’nin ve Fatih’in büyük tekke yerleşkelerinden biri olarak hizmet verdi.
Tarihî kaynaklarda Harirî Muhammed Efendi Tekkesi, Şeyh Salih Tekkesi ve Pazar Tekkesi Semahanesi adlarıyla da anılan yapı, Topkapı semtinde Pazar Tekkesi Sokağı üzerinde, Kürkçübaşı Ahmed Şemsettin Camii’nin bitişiğinde yer alıyor.
Bitişik iki yapıdan oluşan yerleşkenin bir bölümünde Şeyh Harirî’nin türbesi, diğer bölümünde ise tekke birimleri bulunuyor. Bu bütünlük, yapının tarihî dönemdeki dinî ve sosyal işlevlerinin anlaşılması açısından önem taşıyor.
Türbede Sekiz Sanduka Bulunuyor
Tekkenin türbe bölümü, tarihî ve mimari özellikleriyle öne çıkan unsurlar arasında yer alıyor. Türbede toplam sekiz sanduka bulunuyor. Bunlardan Şeyh Harirî’ye ait olanı, diğer sandukalardan farklı bir düzenlemeyle ayrılmış durumda.
Yerleşkenin dikkat çeken mimari ayrıntılarından biri de avlu kapısı. Kapının üzerinde bulunan tuğra ve kitâbeler, yapının tarihî kimliğini yansıtan önemli unsurlar arasında bulunuyor. Kapı düzeni ve kitâbelerin satır yapısı birlikte değerlendirildiğinde, giriş bölümünde bütünlüklü bir kitâbe kompozisyonu ortaya çıkıyor.
1925’e Kadar Tekke Olarak Faaliyet Gösterdi
Mehmed Hariri Efendi Tekkesi, 1925 yılına kadar tekke olarak faaliyet gösterdi. Bu tarihten sonra tevhidhâne bölümü iş yeri olarak kullanılmaya başlandı. Türbe ise ziyarete açık tutuldu.
Tekke yapılarının tarihî süreç içerisinde farklı işlevlerle kullanılmaya başlanması, bu yapıların mimari bütünlüğünü ve özgün kullanım düzenini etkileyen gelişmeler arasında yer alıyor. Mehmed Hariri Efendi Tekkesi de zaman içerisinde yaşadığı işlev değişiklikleri ve mülkiyet sorunları nedeniyle bakımsız kalarak metruk bir hâle geldi.
![]()
Tevhidhânenin de İhya Edilmesi Hedefleniyor
Fatih Belediye Başkanı Ergün Turan, restorasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından tekkenin tarihî bütünlüğünü yeniden ortaya çıkarmayı hedeflediklerini belirtti. Türbe ve caminin ihya edilmesinin ardından, mülkiyet sorununun çözüme kavuşmasıyla tevhidhânenin de yeniden düzenlenmesi planlanıyor.
Turan, gelecekte tevhidhânenin de çalışmalara dâhil edilmesiyle yapı topluluğunun tarihî kimliğine uygun biçimde yeniden bir araya getirilmesini amaçladıklarını ifade etti.
Çalışmaların önemine dikkat çeken Turan, “Belki 100-200 yıl sonra tekrar ayağa kaldırmış olacağız. Türbeyle camiyi ve inşallah gelecekte tevhidhâneyi buluşturacağız ve Pazartekke isminde olduğu gibi tekrar inşallah Fatih'imize kazandırmış olacağız.” dedi.
Pazartekke’nin Tarihî Kimliği Yeniden Canlanacak
Adını çevresindeki semte veren Mehmed Hariri Efendi Tekkesi, camisi, türbesi, tevhidhânesi ve diğer birimleriyle İstanbul’un tarihî tekke mimarisinin önemli örneklerinden biri. Uzun yıllar bakımsız kalan yapıda başlatılan restorasyon çalışmaları, yalnızca tarihî bir binanın onarılmasını değil, aynı zamanda semtin geçmişiyle kurduğu kültürel bağın yeniden görünür hâle gelmesini de amaçlıyor.
Türbe ve caminin ardından tevhidhânenin de ihya edilmesiyle tarihî yerleşkenin bütünlüğünün yeniden sağlanması hedefleniyor. Mehmed Hariri Efendi Tekkesi’nin korunarak gelecek nesillere aktarılması, Fatih’in çok katmanlı tarihî dokusunun ve İstanbul’un tasavvuf kültürüne ait mimari mirasının yaşatılması açısından önem taşıyor.
Yorumlar (0)
Yorum Yaz