Tarih: 2026-02-04 / Görüntülenme: 15

Orta Çağ İslam Dünyası'nın en büyük cerrahı olarak kabul edilen Endülüslü tabib El-Zehravi (ö. 1013), tıp dünyasına bıraktığı devasa mirasıyla modern cerrahinin temellerini atmıştır. Başyapıtı olan Kitâbü’t-Tasrif, sadece teorik bilgiler içermekle kalmamış, aynı zamanda bizzat kendi tasarımı olan yüzlerce cerrahi aleti dünyaya tanıtmıştır. İşte günümüzde hâlâ kullanılan o eşsiz buluşlardan bazıları:

Modern Tıbbın Ergonomik Kökleri: Yabancı Cisim Pensleri

Zehravi’nin üstün mühendislik dehasını gösteren en önemli aletlerden biri, nefes veya yemek borusuna kaçan yabancı cisimleri çıkarmak için tasarladığı penslerdir. Boğazın anatomik yapısına uygun, son derece ergonomik bir yapıda hazırlanan bu alet, dokulara zarar vermeden yabancı nesneyi kavrayabilme özelliğine sahiptir. Bu tasarım, minimal revizyonlarla modern tıpta hâlâ hayati operasyonların vazgeçilmez bir parçasıdır.

Göz Cerrahisinde Hassas Dokunuş: Katarakt Neşterleri

Katarakt operasyonlarını başarıyla gerçekleştiren Zehravi, bu hassas işlem için özel neşterler geliştirmiştir. Göz merceğini en az hasarla kesmek amacıyla tasarlanan bu modeller, çok ince uçlu ve işlevine göre farklı formlara sahip iki ana neşterden oluşur. Bin yıl öncesinden gelen bu hassasiyet, mikro cerrahinin ilk adımları olarak tarihe geçmiştir.

Ameliyatların Görünmez Kahramanları: Çok Başlı Kancalar (Ekartörler)

Ameliyat esnasında cerrahın çalışma alanını genişletmek için kullanılan iki ve üç başlı kancalar, Zehravi’nin pratik zekasının bir ürünüdür. Üstteki dokunun güvenle kenara çekilmesini sağlayan bu kancalar, günümüzde cerrahi operasyonlarda "ekartör" adıyla ve neredeyse aynı formla kullanılmaya devam etmektedir. Zehravi, bu aletlerle cerrahiye sadece hız değil, aynı zamanda yüksek güvenlik standartları getirmiştir.