Osmanlı hat sanatının "zirvesi" olarak kabul edilen, yazıyı adeta mimariyle konuşturan Mustafa Râkım Efendi, vefatının 200. yılında çok özel bir sergiyle anılıyor. Süleymaniye Külliyesi’nde açılan "Yazı Kalıpları Sergisi", sadece bir sergi değil; devasa cami kitabelerinin, o muazzam tuğraların taşa kazınmadan önceki "ilk nefesi" niteliğindeki orijinal kalıpları dünyada ilk kez bir araya getiriyor.
Mustafa Râkım Efendi’nin Nakşıdil Sultan Türbesi kapısının iç kısmındaki celî sülüs kitâbe
Hattın "Mektep" İsimli Dehası: Mustafa Râkım Efendi
Sultan III. Selim ve Sultan II. Mahmud dönemlerinin parlayan yıldızı olan Râkım Efendi, sadece bir hattat değil, aynı zamanda padişahın da hocasıydı. Sanat tarihinde "Râkım öncesi ve Râkım sonrası" dedirtecek kadar büyük bir üslup devrimi yapan sanatçı, özellikle devasa boyutlardaki celî sülüs yazıları ve saltanat tuğralarına bugünkü estetik formunu veren isim olarak biliniyor.
Serginin "İlk"leri ve Öne Çıkan Detaylar
Türkiye Yazma Eserler Kurumu (TÜYEK) tarafından düzenlenen sergiyi benzersiz kılan özelliklerin başında "zaman yolculuğu" hissi geliyor. İstanbul’un simgeleri olan Nusretiye Camii, Fatih Camii ve Nakşidil Valide Sultan Türbesi gibi yapıların duvarlarındaki o meşhur yazıların orijinal iğneli kalıpları ilk kez sergileniyor.
Râkım Efendi öncesine ait bu tür kalıplar günümüze ulaşmadığı için, bu sergideki eserler hat tarihimizin bilinen en eski yazı kalıpları olma özelliğini taşıyor. Sergide, bir yazının kağıttan taşa nasıl geçtiğini belgeleyen iğne ucuyla hazırlanmış milimetrik kalıplar, güncel fotoğraflarıyla yan yana getirilerek "mutfaktan vitrine" bir süreç sunuluyor.
Mustafa Râkım Efendi’nin Nakşıdil Sultan Türbesi hazîre iç kapısı üzerindeki celî sülüs kitâbe
Sürprizlerle Dolu Bir Anma
Sergi sadece kalıplarla sınırlı değil. Ziyaretçileri bekleyen özel detaylar arasında Mustafa Râkım Efendi’nin muhteşem eseri "Hilye-i Saadet"in yakında çıkacak olan sınırlı sayıdaki tıpkıbasımı yer alıyor. Ayrıca Hezarfen Necmeddin Okyay’ın Râkım Efendi için yazdığı mersiye; Macit Ayral’ın hattı ve Süheyl Ünver’in tezhibiyle birleşerek serginin en zarif köşelerinden birini oluşturuyor.
Serginin bir diğer gizemi ise henüz hangi mimari yapıda kullanıldığı tespit edilemeyen bazı "sır" kalıpların ilk kez araştırmacıların ve meraklıların görüşüne açılmış olması. Bu eserler, hat ve mimari tarihi için yeni keşiflerin kapısını aralayabilir.
Ziyaret Notu
Tarih ve sanatın estetikle buluştuğu bu benzersiz sergi, bir ay boyunca Süleymaniye Külliyesi’ndeki TÜYEK Sergi Salonu’nda ziyaretçilerini bekliyor. İstanbul’un ruhuna işlenmiş o devasa yazıların mutfağını görmek isteyenler bu fırsatı kaçırmamalı!
Yorumlar (0)