Rize Belediyesi tarafından başlatılan kapsamlı yol çalışması, şehrin hafızasından silinmeye yüz tutmuş önemli bir tarihi mirası yeniden gün yüzüne çıkardı. Cumhuriyet Caddesi ile Yağlıtaş Mahallesi’ni birbirine bağlayacak güzergahta yürütülen kazılar sırasında, 1960’lı yıllarda üzeri tamamen kapatılan tarihi kemer köprü ortaya çıkarıldı.
Şehir merkezinde büyük heyecan uyandıran keşifle birlikte, halk arasında “Çitanın Köprüsü” olarak bilinen yapının üzerindeki Osmanlıca kitabe de ilk kez okunmuş oldu.
Araştırmacı-Yazar Recep Koyuncu tarafından incelenen Osmanlıca kitabede, köprünün inşa sürecine dair dikkat çekici detaylar yer aldı. Kitabeye göre köprü, 28 Ağustos 1888 (20 Zilhicce 1305) tarihinde tamamlandı.
Yapının, dönemin önemli ticaret merkezlerinden Bağdat’ta kumaş ticaretiyle uğraşan Zırhzade Hacı İzzet Efendi’nin vasiyeti üzerine inşa edildiği, hayırsever tüccarın vefatından beş yıl sonra ise varisleri tarafından babalarının adını yaşatmak amacıyla yaptırıldığı anlaşıldı.
Kitabede Şair Şakir Agâhi Efendi’nin İmzası Bulunuyor
Keşfi daha da anlamlı kılan bir diğer unsur ise kitabenin edebî yönü oldu. Köprü üzerindeki beyitlerin, Rize’nin yetiştirdiği önemli isimlerden Şakir Agâhi Efendi tarafından kaleme alındığı tespit edildi.
Kitabenin sonunda yer alan “tarih düşürme” sanatı, yapının estetik ve kültürel değerini artırırken; köprünün asıl adının 1583 tarihli Tapu Tahrir defterlerinde “Çitağan Köprüsü” olarak geçtiği de resmi kayıtlara dayanarak ortaya kondu.
Bağdat’tan Rize’ye Uzanan Bir Vasiyetin Hikâyesi
Zırhzade Hacı İzzet Efendi’nin hayatına dair ulaşılan bilgiler de yapının tarihî önemini pekiştirdi. Hayırsever tüccarın, Tatoğlu ailesiyle birlikte uluslararası tekstil ticareti yaptığı öğrenildi.
Ticari bir seyahat için bulunduğu Bağdat’ta vefat eden ve kabri hâlen orada bulunan İzzet Efendi’nin, memleketi Rize’ye bir eser bırakma arzusu; torunlarının vefası ve belediyenin çalışmaları sayesinde bir asırdan fazla süre sonra yeniden hayat bulmuş oldu.
Ortaya çıkarılan tarihi köprünün, restorasyon sürecinin ardından kentin sosyal ve kültürel yaşamına kazandırılması bekleniyor.
Yorumlar (0)