Kars’ın Akyaka ilçesine bağlı Kalkankale (Tignis) köyünde, Ermenistan sınırına yakın stratejik bir tepede yer alan yaklaşık bin yıllık Kız Kalesi, yılların ihmaline ve doğal şartların yıpratıcı etkisine dayanamayarak yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.
Orta Çağ’dan Günümüze Ulaşan Stratejik Savunma Yapısı
Orta Çağ’da, M.S. 10. yüzyılda inşa edildiği değerlendirilen Kız Kalesi, Karahan Çayı’nın batısında ve Ermenistan sınırına yaklaşık 3 kilometre mesafede konumlanıyor. Horasan harcı ve düzgün kesme tüf taşından yapılan yapının surları ve burçlarının büyük bölümü zamanla yıkıldı. Günümüze yalnızca tek bir yüksek burç ve temel duvar kalıntıları ulaşabildi.
Arkeolojik izler, kalenin geçmişte üç ayrı sur sistemine sahip güçlü bir savunma kompleksi olduğunu ortaya koyuyor. Bölgenin en önemli askeri yapılarından biri olarak kabul edilen kale, stratejik konumu nedeniyle tarih boyunca önemli bir rol üstlendi.
Ani Ören Yeri ile Mimari Benzerlik Dikkat Çekiyor
Kız Kalesi, yalnızca askeri yönüyle değil, mimari özellikleriyle de dikkat çekiyor. Ani Ören Yeri içerisindeki yapılarla benzerlik göstermesi, kalenin Ani kültür havzası içerisindeki savunma ağının önemli bir parçası olabileceği görüşünü güçlendiriyor.
Ancak bu tarihi değerine rağmen kalede bugüne kadar kapsamlı bir restorasyon çalışması yapılmadı. Yapı, hem doğal tahribat hem de insan kaynaklı zararlar nedeniyle hızla yıpranıyor.
“Turizme Kazandırılsın” Çağrısı Yükseliyor
Bölge halkı ve yerel yöneticiler, Kız Kalesi’nin restore edilerek turizme kazandırılmasını istiyor. Kalkankale Muhtarı Metin Okçu, kalenin tarihî önemine dikkat çekerek yetkililere çağrıda bulundu:
“Köyümüzde bulunan Kız Kalesi çok önemli bir tarihi eserdir. Turizme kazandırılması için defalarca başvurduk. Yolunun yapılması ve restorasyonun bir an önce başlamasını istiyoruz.”
Küçük Aküzüm köyü Muhtarı Teoman Gelekçi de kalenin potansiyeline dikkat çekerek, “Burası Kars Kalesi kadar önemli bir yapı. Turizme kazandırılırsa bölge için büyük değer olur” dedi.
Sınır Hattında Sessizce Yıkılan Tarih
Doğu Anadolu’nun önemli kültürel miraslarından biri olan Kız Kalesi, sınır hattındaki eşsiz manzarasına rağmen bakımsızlık nedeniyle her geçen gün daha fazla tahrip oluyor. Defineciler, doğal aşınma ve koruma eksikliği yapının yok oluş sürecini hızlandırıyor.
Tescilli Kültür Varlığı Olmasına Rağmen Koruma Yetersiz
Kız Kalesi’nin tescilli bir taşınmaz kültür varlığı olduğu biliniyor. Buna rağmen güvenlik önlemleri, çevre düzenlemesi ve bilgilendirme altyapısının yetersiz olması dikkat çekiyor.
Bölge sakinleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumların acil müdahale etmesi gerektiğini belirterek, “Bu eser sadece Kars’ın değil, Anadolu tarihinin ortak mirasıdır” çağrısında bulunuyor.
Yüzyıllardır ayakta kalmayı başaran Kız Kalesi, gerekli koruma ve restorasyon çalışmaları yapılmadığı takdirde tamamen yok olma riskiyle karşı karşıya kalmaya devam ediyor.
Yorumlar (0)