Orta Karadeniz’in incisi, şehzadeler şehri Amasya, son günlerde bölgeyi etkisi altına alan şiddetli yağışlar ve artan nehir debisiyle yeniden gündemde. Ancak Amasya’nın simgesi haline gelen o kartpostallık Yalıboyu Evleri, bugün nehrin hırçın sularına teslim olmuyorsa bunu modern mühendisliğe değil, 2 bin yıllık bir mirasa borçlu.
Antik Mühendislik Harikası: Surlar Üzerinde Yükselen Tarih
UNESCO’nun Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan Harşena Dağı’nın eteklerine inci gibi dizilen tarihi konaklar, aslında devasa bir savunma sisteminin üzerinde oturuyor. Amasya’nın eski belediye başkanlarından İnşaat Yüksek Mühendisi Mustafa Hatipoğlu, bu durumu hayranlık uyandırıcı bir mühendislik tecrübesi olarak tanımlıyor:
"Amasya'yı asıl koruyan o antik surlardır. Bu surlar olmasaydı, nehir sularıyla doğrudan temas eden bu evler bugün ayakta kalamazdı. Atalarımız hangi tecrübeyle bu yüksekliği ve dayanıklılığı hesaplamış bilemiyorum ama surlar, taşkın debisini kusursuz bir şekilde göğüslüyor."
Yaklaşık 1 kilometrelik hat boyunca uzanan bu surlar, nehrin debisi saniyede 215 metreküpe ulaşsa bile, Osmanlı sivil mimarisinin en zarif örneklerini suyun yıkıcı gücünden bir kalkan gibi koruyor.
"Eşyaların Kayıklarla Kurtarıldığı Günlerden Bugüne"
Şehrin hafızasını tazeleyen Nurettin Karademir, Yeşilırmak’ın eski hırçın günlerini şu sözlerle anlatıyor:
Geçmişin İzleri
Henüz kıyı duvarlarının olmadığı dönemlerde, nehir yatağından taşıp Sultan II. Bayezid Camii avlusuna kadar ulaşıyordu.
Unutulmayan Manzara
Evlerdeki eşyaların pencerelerden kayıklarla tahliye edildiği o zorlu günler, bugün antik surların ve yeni nesil taş duvarların önemini bir kez daha kanıtlıyor.
Bugün Durum Ne?
Yeşilırmak her ne kadar köylerde 6 bin dekar tarım arazisine zarar vermiş olsa da, Amasya şehir merkezinde korkulan olmadı. Uzmanlar ve yetkililer iki ana faktöre dikkat çekiyor:
Koruyucu Faktör
Antik Surlar: Yalıboyu Evleri'nin suyla temasını keserek yapısal hasarı önlüyor.
Yatak Temizliği: 7 ay önce yapılan sazlık ve adacık temizliği, suyun akışını hızlandırarak taşmayı engelledi.
Taş Duvarlar: Nehrin iki yakasına örülen modern setler, merkez mahalleleri koruma altına alıyor.
Bir Uyarı: "Bodrum Katlara Dikkat!"
Eski Başkan Hatipoğlu, her ne kadar tarihi surlar şehri korusa da modern yapılaşma için önemli bir uyarıda bulunuyor: "Belediye hudutları içerisinde büyük bir tehlike yok ancak Yeşilırmak kenarındaki binaların bodrum katları asla mesken olarak kullanılmamalı."
Tarih ve doğanın bu devasa mücadelesinde Amasya, binlerce yıllık surlarının arkasında güvenle uyumaya devam ediyor.
Yorumlar (0)