Muş’ta Urartu’nun İzinde 120 Bin Metrekarelik Dev Kale Keşfedildi
Muş’ta yapılan arkeolojik araştırmalar, Urartu medeniyetinin erken dönemine ışık tutabilecek önemli bir keşfi ortaya çıkardı. Arkeolog Melik Mirbey Ömeroğlu tarafından gerçekleştirilen çalışmalar kapsamında, merkeze bağlı Mescidli köyü sınırlarında yaklaşık 120 bin metrekarelik alana yayılan devasa bir kale yapısı tespit edildi.
Yaklaşık 17 futbol sahası büyüklüğündeki kale, sahip olduğu surların uzunluğu ve mimari özellikleriyle dikkat çekiyor. İlk araştırmalara uydu görüntülerinin incelenmesiyle başlayan çalışmalarda, doğal topoğrafyayla uyuşmayan yapısal izler belirlendi. Bölgede gerçekleştirilen saha incelemeleri sonucunda ise söz konusu izlerin, yaklaşık 1,4 kilometre uzunluğundaki sur kalıntılarına sahip büyük bir kale yerleşimine ait olduğu tespit edildi.
Uydu Görüntülerinden Sahadaki Keşfe
Arkeolog Melik Mirbey Ömeroğlu, kalenin keşif sürecinin uydu görüntülerindeki dikkat çekici anomalilerin incelenmesiyle başladığını belirtti. Doğal oluşumlardan farklı olduğu değerlendirilen yapısal izlerin ardından bölgede saha çalışması gerçekleştirildi.
Yapılan incelemelerde, uydu görüntülerinde görülen izlerin büyük bir kale yerleşimini çevreleyen sur kalıntıları olduğu anlaşıldı. Tespitin ardından kalenin korunması ve kültür varlığı olarak tescil edilmesi amacıyla Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kuruluna başvuruda bulunuldu.
1,4 Kilometrelik Surlar ve Kiklopik Taş İşçiliği
Kalenin mimari özellikleri, Erken Demir Çağı kaleleriyle dikkat çekici benzerlikler taşıyor. Yaklaşık 120 bin metrekarelik bir alana yayılan kaleyi çevreleyen surların toplam uzunluğu 1,4 kilometreyi buluyor. Sur yüksekliği iç bölümde yaklaşık 2 metreye, dış cephede ise 4 metreye kadar ulaşıyor.
Kale surlarında kiklopik düzende poligonal taş işçiliği görülüyor. Bu mimari özellikler, Van’daki Aşağı Anzaf ve Van’ın Edremit ilçesindeki Zivistan Kalesi gibi Erken Demir Çağı kaleleriyle benzerlik gösteriyor.
Kalede Yapı İzleri ve Dairesel Çukur Tespit Edildi
Kalenin kuzey bölümünde yapı kalıntılarına ait izler, günümüzde oldukça silik durumda olsa da takip edilebiliyor. Güney kesiminde ise yaklaşık 25 metre yarıçapında, daha küçük taşlarla örülmüş dairesel bir çukur bulunuyor.
Söz konusu yapının, kalenin su ihtiyacını karşılamak amacıyla oluşturulmuş bir su yapısı olabileceği değerlendiriliyor. Ancak bu yapının işlevinin kesin olarak belirlenebilmesi için daha kapsamlı arkeolojik araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.
Muş’un Şimdiye Kadarki En Büyük Kalesi
Arkeolog Melik Mirbey Ömeroğlu, tespit edilen yapının Muş’ta bugüne kadar belirlenebilen en büyük kale olduğunu ifade etti. Geniş yayılım alanı dikkate alındığında kalenin, Urartu tarihi coğrafyasında tespit edilmiş büyük ölçekli sayılı kale yerleşimleri arasında yer aldığı değerlendiriliyor.
Kalenin yalnızca büyüklüğü değil, bulunduğu konum da keşfin önemini artırıyor. Yapı, Urartu Krallığı’nın batıya doğru yayılma güzergâhında bulunuyor. Bölge aynı zamanda dünyanın ilk organize karayolu sistemlerinden biri olarak kabul edilen tarihi Urartu yolunun geçtiği güzergâh üzerinde yer alıyor.
Arzaşkun’un Konumuna İlişkin Araştırmalara Yeni Veri
Kalenin keşfi, Urartu Krallığı’nın erken dönem başkentlerinden biri olduğu düşünülen Arzaşkun’un konumuna ilişkin tartışmalara da yeni bir boyut kazandırabilir.
Urartu’nun erken dönem başkenti Arzaşkun’un nerede bulunduğu konusunda yapılan akademik çalışmalarda, Muş ve çevresinin bu yerleşimle bağlantılı olabileceğine dair çeşitli görüşler bulunuyor. Mescidli köyü yakınlarında tespit edilen kalenin mimari özellikleri ve stratejik konumu, bu görüşleri destekleyebilecek yeni veriler sunma potansiyeli taşıyor.
Ömeroğlu, Arzaşkun’un konumuna ilişkin değerlendirmelerin henüz kesinlik kazanmadığını, bu konuda nihai sonuca ulaşılabilmesi için bilimsel araştırmaların ve kapsamlı arkeolojik çalışmaların sonuçlarının beklenmesi gerektiğini vurguladı.
Kaleye Tescil ve Koruma Başvurusu Yapıldı
Devasa kale yapısının gelecek nesillere aktarılabilmesi amacıyla koruma ve tescil süreci de başlatıldı. Kalenin korunması ve kültür varlığı olarak tescil edilmesi için Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kuruluna başvuruda bulunuldu.
Koruma Kurulunun yapacağı değerlendirmelerin ardından kalenin hukuki statüsünün belirlenmesi ve korunmasına yönelik çalışmaların şekillenmesi bekleniyor. Yeni keşfin, yapılacak arkeolojik araştırmalarla birlikte Urartu’nun erken dönem siyasi, askeri ve ulaşım ağlarının anlaşılmasına önemli katkılar sunabileceği değerlendiriliyor.
Yorumlar (0)