İstanbul’da tarihi Rami Kışlası’nın yeniden işlevlendirilmesiyle 2023 yılında hizmete açılan Rami Kütüphanesi, çevresel sürdürülebilirlik ve iklim duyarlılığı alanında dünyanın en prestijli ödülleri arasında gösterilen 2026 IFLA Yeşil Kütüphane Ödüllerinde dünya birincisi oldu. Kütüphane, “19. Yüzyıldan Kalma Tarihi Bir Kışlanın İklim Dirençli Kentsel Ortak Alana Dönüştürülmesi” başlıklı projesiyle Büyük Ölçekli Proje kategorisinde birincilik ödülüne layık görüldü.
Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı olarak faaliyet gösteren Rami Kütüphanesi, kültürel mirasın korunmasını çevresel sürdürülebilirlik, yenilikçi kütüphane hizmetleri ve toplumsal dayanıklılıkla buluşturan dönüşüm modeliyle uluslararası jürinin en yüksek puanını aldı. Böylece Rami Kütüphanesi, Türkiye’den IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri’nde Büyük Ölçekli Proje kategorisinde finale kalan ve dünya birinciliği kazanan ilk kütüphane oldu.
27 ülkeden 62 başvuru arasından dünya birinciliği
Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonunun (IFLA) Çevre, Sürdürülebilirlik ve Kütüphaneler Bölümü (ENSULIB) tarafından bu yıl 11’incisi düzenlenen ödül programına 27 ülkeden toplam 62 başvuru yapıldı. Uluslararası değerlendirme sonucunda 26 proje uzun listeye kalırken, iki kategoride toplam 7 proje finale yükseldi.
Rami Kütüphanesi’nin projesi; kültürel mirasın korunması, çevresel sürdürülebilirlik, toplumsal etki, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ile uyum ve farklı ülkelere örnek olma potansiyeli açısından değerlendirildi. Çin’den Jinjiang Kütüphanesi ve İrlanda’dan Munster Teknoloji Üniversitesi Kütüphanesi ile birlikte kategorisinde dünyanın en iyi üç projesi arasına giren Rami Kütüphanesi, finalde birincilik ödülünün sahibi oldu.
Ödül Busan’da takdim edildi
Finale kalan kütüphanelerin sunumları, Güney Kore’nin Busan kentinde düzenlenen 90. IFLA Dünya Kütüphane ve Bilgi Kongresi kapsamında gerçekleştirildi. Türkiye adına final sunumunu Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu yaptı.
Resmi sonuçların açıklanmasının ardından dünya birinciliği ödülü, Taner Beyoğlu ve Rami Kütüphanesi Müdürü Ali Çelik tarafından IFLA Genel Sekreteri Sharon Memis’in elinden alındı.
IFLA Genel Sekreteri Sharon Memis, ödül törenindeki konuşmasında Rami Kütüphanesi’nin sürdürülebilirliği yalnızca çevresel açıdan ele almadığını vurguladı. Memis, projenin çevresel, sosyal, kültürel ve eğitsel boyutları hem kütüphane mekânlarına hem de programlarına entegre eden bütüncül yaklaşımının öne çıktığını belirterek Rami Kütüphanesi’ni uluslararası ölçekte örnek bir yeşil kütüphane olarak nitelendirdi.
İki asırlık kışla, çağdaş bir kütüphaneye dönüştürüldü
1826-1828 yılları arasında inşa edilen Rami Kışlası, tarihi kimliği korunarak gerçekleştirilen kapsamlı restorasyon ve yeniden işlevlendirme çalışmalarının ardından 2023 yılında Rami Kütüphanesi olarak hizmete açıldı. Dönüşüm sürecinde yıkım yerine koruma ve uyarlanabilir yeniden kullanım yaklaşımı benimsendi.
Yaklaşık 36 bin metrekarelik tarihi yapı dokusu, geleneksel yapım teknikleri ve özgün doğal malzemelerden yararlanılarak korundu. Yapısal yorgunluk ve çevresel etkiler nedeniyle zaman içerisinde zarar gören tarihi kışla, bilgiye, kültüre, doğaya ve toplumsal yaşama açılan geniş kapsamlı bir kamusal merkeze dönüştürüldü.
Bugün 36 bin metrekare kapalı alana ve 51 bin metrekare yeşil alana sahip Rami Kütüphanesi, yaklaşık 2 milyon kitaplık koleksiyonu ve 4 bin 200 kişilik oturma kapasitesiyle Türkiye’nin önde gelen bilgi ve kültür merkezleri arasında yer alıyor.
Yeşil dönüşüm günlük yaşamın parçası haline geldi
Rami Kütüphanesi’nin çevre düzenlemesinde bulunan 696 ağaç, 99 bin çalı, biyolojik gölet ve sazlık alanlar, kentsel biyolojik çeşitliliğin desteklenmesine ve bölgedeki mikro iklimin iyileştirilmesine katkı sağlıyor.
Kütüphanenin geniş çatı yüzeylerinden toplanan yağmur suyu peyzaj sulamasında ve rezervuarlarda yeniden kullanılıyor. Düşük tüketimli ekipmanlar, LED aydınlatmalar, sensör sistemleri ve güneş enerjisi uygulamaları sayesinde enerji tüketiminin azaltılması hedefleniyor.
Atıkların kaynağında ayrıştırılması, tehlikeli atıkların ayrı yönetilmesi, tek kullanımlık plastiklerin azaltılması ve kurum içi süreçlerin dijitalleştirilmesi de çevresel sorumluluğun günlük işleyişe dahil edilmesini sağlıyor. Kütüphane bünyesindeki Kitap Şifahanesi ise yazma ve basma eserlerin ömrünü uzatarak kültürel mirasın korunmasına katkıda bulunuyor.
Türkiye’nin ilk Biosphere sertifikalı kütüphanesi olan Rami Kütüphanesi, aynı zamanda Sıfır Atık ve Yeşil Enerji belgelerine de sahip bulunuyor. Engelsiz Yaşam Merkezi, farklı yaş gruplarına yönelik hizmetler, 7 gün 24 saat erişim imkânı ve afet dönemlerinde güvenli toplanma alanı işleviyle kütüphaneyi toplumsal dayanıklılığı destekleyen kapsayıcı bir merkeze dönüştürüyor.
Üç yılda 8,2 milyondan fazla ziyaretçi
Rami Kütüphanesi, 2023 yılında hizmete açılmasından 2025 yılı sonuna kadar 8,2 milyondan fazla ziyaretçiyi ağırladı. Aynı dönemde sürdürülebilirlik, sağlık, teknoloji, psikoloji ve sosyal bilimler gibi farklı alanlarda 8 bin 360 etkinlik ile 3 bin atölye ve eğitim programı düzenlendi.
Kütüphane, açıldığı günden bu yana sivil toplum kuruluşları, kamu kurumları ve farklı paydaşların iş birliğiyle toplam 4 bin 500 programa ev sahipliği yaptı. Üç yıllık süreçte bin 611 okul ve 325 farklı kurum da Rami Kütüphanesi’nde ağırlandı.
Türkiye’nin yeşil kütüphane vizyonuna uluslararası tescil
Rami Kütüphanesi’nin dünya birinciliği, Türkiye’de tarihi değerleri koruyan, çevresel sorumluluğu gözeten, insanı merkeze alan ve değişen toplumsal ihtiyaçlara cevap veren çağdaş kütüphanecilik anlayışının uluslararası alandaki önemli başarılarından biri olarak öne çıktı.
Ödül, kültürel mirasın korunmasıyla sürdürülebilir kamusal alan anlayışını bir araya getiren Türkiye’deki kütüphanecilik yaklaşımının dünya kütüphanecilik camiasında karşılık bulduğunu ortaya koydu. Geçmişin tarihî mirasını geleceğin çevresel sorumluluğuyla buluşturan Rami Kütüphanesi, IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri’ndeki dünya birinciliğiyle Türkiye’nin yeşil kütüphane vizyonunu uluslararası alanda görünür kıldı.
Yorumlar (0)