Yalburt Pınarı’nda Bir Hitit Kralı: 1970’te Keşfedilen Kutsal Su Anıtı Sergide
Konya’nın Ilgın ilçesindeki Yalburt Yaylası’nda 1970 yılında keşfedilen, hiyeroglif Luvice kitabeli Hitit kutsal su anıtı, Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde açılan “Yalburt Pınarı’nda Bir Hitit Kralı: Kırsal Alanda Arkeoloji ve Kültürel Miras” sergisiyle ziyaretçilerle buluşuyor. Anadolu’nun köklü tarihine ışık tutan sergide, Hitit İmparatorluğu dönemine ait arkeolojik eserlerin yanı sıra Yalburt’taki araştırmaların geçmişten günümüze uzanan hikâyesi de anlatılıyor.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürlüğü ile ABD’deki Illinois Üniversitesi iş birliğinde, Prof. Dr. Ömür Harmanşah’ın küratörlüğünde hazırlanan sergiyi ziyaret etti. Serginin, Hitit İmparatorluğu’nun Anadolu’da bıraktığı güçlü kültürel mirası yakından tanıma fırsatı sunduğunu belirten Ersoy, vatandaşları sergiyi ziyaret etmeye davet etti.
Yalburt’un 50 Yılı Aşan Arkeolojik Hikâyesi
Sergide, 1970-1975 yılları arasında Raci Temizer başkanlığında gerçekleştirilen kazı ve restorasyon çalışmaları sırasında ortaya çıkarılan 40 eser yer alıyor. Eserler, Hitit döneminin kültürel ve sanatsal özelliklerine ışık tutarken, Yalburt Yaylası’nın arkeolojik açıdan önemini de gözler önüne seriyor.
Yalburt’un keşfinden günümüze kadar devam eden araştırma süreci; arşiv belgeleri, fotoğraflar, videolar, arkeolojik buluntular, çizimler, saha defterleri ve arazi formları gibi farklı materyaller aracılığıyla ziyaretçilere aktarılıyor. Böylece ziyaretçiler, bir arkeolojik alanın keşfedilmesinden kazı ve restorasyon çalışmalarına, yüzey araştırmalarından bilimsel belgelemeye kadar uzanan süreci yakından takip edebiliyor.
Yalburt Pınarı’ndaki Keşif 1970’te Başladı
Yalburt Anıtı’nın ortaya çıkarılması, 1970 yılının Eylül ayında Yol Su Elektrik tarafından Yalburt Pınarı’ndaki kaynak suyunun kanalize edilmesi amacıyla başlatılan çalışmalar sırasında gerçekleşti. Kazılar sırasında üzerinde hiyeroglif kabartma kitabeler bulunan taş blokların bulunması üzerine bölgeye Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi araştırmacıları davet edildi.
1970-1975 yılları arasında bölgede arkeolojik kazı, mimari koruma ve restorasyon çalışmaları yürütüldü. Raci Temizer’in liderliğindeki ekipte Mahmut Akok, Aliye Öztan, Levent Zoroğlu ve Kemal Balkan gibi araştırmacılar da görev aldı.
Hitit Kralı IV. Tudhaliya’nın Kutsal Havuz Anıtı
Yapılan araştırmalar sonucunda ortaya çıkarılan yapının, Hitit Büyük Kralı IV. Tudhaliya’nın (MÖ 1245-1215) emriyle inşa ettirilen, hiyeroglif Luvice kitabeli bir kutsal havuz anıtı olduğu belirlendi.
1971 ve 1972 yıllarında gerçekleştirilen kazılarda anıtın özgün havuz temellerine ve döşemesine ulaşıldı. Bu çalışmalar sonucunda doğu-batı doğrultusunda uzanan ve yaklaşık 12,70 x 8,30 metre ölçülerindeki anıtın planı yeniden oluşturuldu.
Araştırmalar, Yalburt Pınarı üzerine kurulan Hitit havuzunun antik çağ boyunca uzun süre kullanıldığını ortaya koydu. Erken Roma Dönemi’nde ise üzerinde Hitit hiyeroglifleri bulunan blokların devşirme malzeme olarak kullanıldığı ve havuzun yaklaşık 5 x 4 metre ölçülerinde yeniden inşa edildiği belirlendi.
Yalburt Yaylası’nda Farklı Dönemlerin İzleri
Raci Temizer ve ekibi, kutsal havuzun ortaya çıkarılmasının ardından Yalburt Yaylası’ndaki Hitit yerleşimini tespit etmek amacıyla kazı ve sondaj çalışmalarını sürdürdü. 1971 ve 1972 yıllarında Yalburt Höyüğü ile Kalkamak Mezarlığı sırtında gerçekleştirilen araştırmalarda farklı dönemlere ait yerleşim izlerine ulaşıldı.
Çalışmalarda Demir Çağı, Helenistik Dönem ve Erken Roma Dönemi ile ilişkilendirilen buluntular ortaya çıkarıldı. Bu veriler, Yalburt Yaylası’nın yalnızca Hitit döneminde değil, sonraki dönemlerde de yerleşim ve kullanım açısından önem taşıdığını gösterdi.
Yeni Araştırmalar Sergiye Taşındı
Yalburt Yaylası’ndaki araştırmalar, 2010-2021 yılları arasında Prof. Dr. Ömür Harmanşah ve Dr. Peri Johnson başkanlığında yürütülen arkeolojik yüzey araştırma projesiyle devam etti. Bu çalışmalar sırasında elde edilen yeni keşifler ve bilimsel veriler de sergide ziyaretçilerin ilgisine sunuluyor.
Video ve fotoğrafların yanı sıra arkeolojik buluntular, çizimler, saha defterleri ve arazi formları, Yalburt’taki bilimsel araştırmaların nasıl yürütüldüğünü ortaya koyuyor. Sergi bu yönüyle yalnızca arkeolojik eserleri değil, Anadolu’daki kültürel mirasın keşfedilmesi ve belgelenmesi sürecini de ele alıyor.
Yalburt Anıtı 1972’de Yeniden Kuruldu
Yalburt Pınarı’ndaki çalışmaların önemli sonuçlarından biri de kutsal havuz anıtının yeniden kurulması oldu. Günümüzde Yalburt Yaylası’nda görülebilen anıt, Raci Temizer ve ekibi tarafından 1972 yılında gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda yeniden oluşturuldu.
Bugün Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde sergilenen eserler ve arşiv materyalleri ise Yalburt’un keşfinden itibaren geçen yarım asrı aşkın araştırma sürecini ziyaretçilere aktarıyor. “Yalburt Pınarı’nda Bir Hitit Kralı: Kırsal Alanda Arkeoloji ve Kültürel Miras” sergisi, Hititlerin Anadolu’daki izlerini ve Yalburt’un sahip olduğu arkeolojik mirası yakından görmek isteyen ziyaretçileri bekliyor.
Yorumlar (0)