Ayasofya'nın Yeraltındaki Sırrı Çözülüyor: 420 Metrelik Tüneller Görüntülendi

4 dakika okuma
Ayasofya'nın Yeraltındaki Sırrı Çözülüyor: 420 Metrelik Tüneller Görüntülendi

Dünya mimarlık tarihinin en önemli yapılarından biri olan Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nin altında yürütülen restorasyon ve temizlik çalışmaları sürüyor. Bugüne kadar 420 metrelik bölümü ortaya çıkarılan tarihî tüneller, ilk kez kameralara yansıdı. Çalışmalar kapsamında tünellerden yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesi tahliye edildi.

Ayasofya’nın Yeraltı Tarihine Işık Tutacak Çalışmalar

Ayasofya’nın altındaki yeraltı geçitlerinin gün yüzüne çıkarılması amacıyla ekipler titiz bir çalışma yürütüyor. Bugüne kadar tünellerin içinden toplamda 3 bin tona yakın dolgu malzemesi çıkarıldı. Yetkililer, yapının yeraltı tarihini aydınlatacak çalışmaların aralıksız sürdüğünü bildirdi.

Çalışmalar sırasında tünellerin derinliklerine kadar inen bazı anıt ağaçların kökleri de görüntülendi. Tarihî dokusu ve mimari yapısıyla dikkat çeken tüneller, ilk kez ortaya çıkan görüntüleriyle görenleri etkiledi.

"Şu Anda 6 Mekânımız Var, 9 Tane de Tünelimiz Var"

Çalışmalar hakkında bilgi veren Ayasofya Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ahmet Güleç, Kültür ve Turizm Bakanı’nın bölgeyi gezerek incelediğini ve konuyla ilgili bir basın açıklaması yaptığını belirtti. Güleç’e göre çalışma alanı, Ayasofya’nın kuzey doğu köşesinde yer alan ve alt yapı olarak mezar yapısı niteliği taşıyan bir bölümü kapsıyor.

Güleç, bölgedeki temizlik çalışmalarının yaklaşık 2 yıl önce ilk etap olarak başladığını, geçen yıl ise ikinci etabın devreye girdiğini ifade etti. Çalışmaların halen devam ettiğini belirten Güleç, alanların toprakla dolu olmasının nedenini üst kısımların yıkık durumda bulunmasına bağladı. Söz konusu topraklar boşaltılarak mekânlar açığa çıkarıldı; çalışmalar yeni alanların ortaya çıkarılması için sürüyor.

Güleç, "Şu anda 6 mekânımız var. 9 tane de tünelimiz var" dedi.

Roma Dönemi İzleri: Kesinlik Henüz Yok

Prof. Dr. Güleç, tünellerin ve bazı mekânların incelenmesinde henüz kesin bir sonuca ulaşılamadığını vurguladı. Ancak yapıların Roma Dönemi’nden kaldığı, devamında ise çeşitli dönemlerde yapıldığı yönünde tespitler yapılmaya çalışılıyor. Güleç, ulaşılan bir tünelin şimdilik Roma Dönemi’ne ait olduğunu söyleyebildiklerini ifade etti.

Son açılan ve daha ileriye doğru uzanan 2 numaralı tünelden örnekler alındı. Bu örneklerin analizleri sürüyor ve sonuçlara bağlı olarak mekânın dönemi hakkında yeni bilgiler elde edilmesi bekleniyor. Güleç, bu aşamada yalnızca buranın Ayasofya’ya ya da Roma Dönemi’ndeki atriyum alt yapılarından birine ait olduğunun söylenebildiğini kaydetti.

Bilim insanı, henüz ilk Ayasofya yapısına ulaşılmadığını da açıkladı.

Tüneller Yerebatan Sarnıcı’na Doğru Uzanıyor

Güleç, ulaşılan noktanın Yerebatan Sarnıcı’na doğru giden kısım olduğunu belirtti. Kuzey yönünde ilerleyip ardından batıya dönen bir tünel bulunuyor. Güneye doğru uzanan tünel ise doğrudan Yerebatan Sarnıcı’na yöneliyor. İlk açılan tünel ise Ayasofya’ya yakın konumda yer alıyor. Güleç, Yerebatan Sarnıcı’ndaki ekiplerle yaptıkları görüşmelerde, sarnıcın içinde ayrıca hipodroma doğru giden bir tünel bulunduğu bilgisini edindiklerini aktardı.

Tünellerin güzergâhı, içlerindeki çamurların boşaltılmasının ardından takip edildi. Ayasofya’nın altından gelen su, bu tünel vasıtasıyla Yerebatan Sarnıcı yönüne akıyor ve oradan tahliye oluyor. Güleç’e göre bu su, muhtemelen Yerebatan Sarnıcı’na akan, buradan çıkan bir kaynak ya da başka bir yerden gelen bir su olabilir; kaynak olma ihtimali de gündemde.

3 Bin Ton Toprak, 1000 Metreküpün Üzerinde Dolgu

Güleç, çalışmalar kapsamında 3 bin tona yakın toprak çıkarıldığını, bunun hacim olarak bin metreküpün üzerinde olduğunu söyledi. Alanın ziyaretçiye açılması için yapılması gereken pek çok çalışma bulunduğunu belirten Güleç, Bakan’ın ve bilim ekibinin bunu istediğini, bu doğrultuda ciddi çalışmalar yürüttüklerini ifade etti.

Ayasofya’nın Yeraltında Saklı Mirası

Ayasofya’nın altında ortaya çıkarılan tüneller ve mekânlar, yapının yalnızca yer üstündeki ihtişamıyla değil, yeraltındaki katmanlı geçmişiyle de değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Roma Dönemi’ne işaret eden ilk tespitler, Yerebatan Sarnıcı’na uzanan güzergâhlar ve henüz çözülmemiş su yolları, İstanbul’un tarihî dokusuna dair yeni sorular gündeme getiriyor. Analiz sonuçları kesinleşmeden dönemlendirme yapılamasa da bu keşifler, dünya mimarlık mirasının önemli bir parçası olan Ayasofya’nın bilinmeyen yönlerinin aydınlatılması açısından büyük değer taşıyor.

Titizlikle sürdürülen çalışmalar, bu kültürel mirasın bilimsel yöntemlerle belgelenerek korunmasının ve gelecek kuşaklara aktarılmasının önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Ayasofya’nın yeraltı tarihi, doğru biçimde araştırıldıkça yalnızca bir yapının değil, bin yılları aşan bir kentin hafızasını da gün yüzüne çıkarıyor.

Paylaş:

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

0/1000 karakter · Yorumlar onaylandıktan sonra yayımlanır.
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yazın!