Tarih: 2026-01-25 / Görüntülenme: 137

Trabzon, tarih boyunca Doğu ile Batı’yı birbirine bağlayan ticaret rotalarının en stratejik duraklarından biri oldu. Bugün modern binaların arasında fark edilmeyi bekleyen taş yapılar, aslında yüzyıllar öncesinin ticaret ağını sırtında taşıyor. 1873 tarihli Vilayet Salnamesi’ne göre Trabzon merkezinde tam 33 han bulunuyordu. Peki, bu devasa ticari mirastan günümüze neler kaldı?

Şehrin Ticaret Kalbi: Kunduracılar ve Moloz Aksı

Osmanlı döneminde inşa edilen bu hanlar, menzil hanlarından farklı olarak "şehir içi hanı" mimarisiyle yükseldi. Çok sayıda pencere ve çoklu girişleriyle dış dünyaya açık, hareketli bir yapıya sahiptiler. Stratejik olarak; batıda Semerciler ve Moloz, doğuda İskele, güneyde ise Erzurum Caddesi’ne bağlanan, İpek Yolu’nun geçtiği Kunduracılar Caddesi üzerinde kümelendiler.

Günümüze Ulaşan Miras

Yapılan araştırmalar, 33 hanın sadece 10’unun yerini tespit edebildi. Bu 10 yapıdan ise yalnızca 7’si günümüze ulaşmayı başardı:

Özgünlüğünü Koruyanlar: Alacahan, Taşhan, Vakıfhan (Gönhan), Bedesten ve Sabırhan.

Yorgun Yapılar: Niteliksiz müdahalelerle kimliğini büyük ölçüde kaybeden Anadoluhan ve Yalıhan.

Kayıp Değerler: Yakın dönemde yıkılarak yerini modern bir iş hanına bırakan Suluhan.

Alacahan: 15. Yüzyıldan Bir Esinti

Bakırcılar Mevkii’nde yer alan Alacahan, 15. yüzyıla kadar uzanan köklü geçmişiyle grubun en kıdemlisi sayılıyor. Üç katlı yapısı, açık avlusu ve revaklı odalarıyla tam bir klasik Osmanlı mimarisi örneği olan bu han, 2014’ten bu yana Halk Eğitimi ve Akşam Sanat Okulu olarak kullanılarak yaşamaya devam ediyor.

Trabzon’un bu tarihi hanları, sadece taş ve harçtan ibaret değil; onlar şehrin yüzyıllık ticari hafızasının, kervan seslerinin ve kültürel alışverişin en somut belgeleridir.