“Manisa Turgutlu’da Suat İlbey ustanın 100 yıllık gürgen kalıplarla yaptığı el yapımı körüklü efe çizmesi”
Manisa’nın Turgutlu ilçesinde, unutulmaya yüz tutmuş bir Anadolu mirası, 59 yaşındaki ayakkabı ustası Suat İlbey’in ellerinde hayat bulmaya devam ediyor. 45 yılı aşkın süredir mesleğini tutkuyla sürdüren İlbey, gürgen ağacından yapılmış yaklaşık bir asırlık antika kalıpları kullanarak geleneksel "efe çizmesi" üretiyor. Tarihi dokuyu günümüze taşıyan bu özel çizmeler, sadece bir ayakkabı değil, aynı zamanda yaşayan bir kültürün en önemli sembollerinden biri olarak kabul ediliyor.
Asırlık "Gamba" Kalıpları ile Şekillenen Tarih
Efe çizmesi yapımının en kritik aşamasını, "gamba" adı verilen ve gürgen ağacından oyulan tarihi kalıplar oluşturuyor. Yaklaşık 100 yıllık geçmişe sahip olan bu kalıpların birer tarihi eser niteliğinde olduğunu vurgulayan Suat İlbey, bu kalıplar olmadan çizmenin form almasının imkansız olduğunu belirtiyor. Ustasından öğrendiği kadim tekniklerle deriyi şekillendiren İlbey, düz bir deri boruyu el işçiliğiyle işleyerek meşhur "baklava" veya "akordeon" kırma desenlerini oluşturuyor.
Yörük ve Efe Kültürünün Tamamlayıcı Parçası
Geleneksel körüklü çizmeler; özellikle Yörük Türkmen kültürü, halk oyunları ekipleri ve devecilikle uğraşan vatandaşlar için vazgeçilmez bir aksesuar niteliği taşıyor. Külot pantolon, yelek, köstekli saat ve sekiz köşe kasketten oluşan geleneksel kostümün "olmazsa olmazı" olan bu çizmeler, aynı zamanda atlı cirit sporcuları tarafından da tercih ediliyor. Tamamen doğal malzemelerle üretilen çizmelerde; hakiki anilin dana derisi, iç kısımda "sahtiyan" adı verilen özel deri ve tabanda ise dayanıklı hakiki kösele kullanılıyor.
Kaybolan Meslekler: Çırak Yetişmiyor, Destek Bekleniyor
Türkiye genelinde bu zanaatı icra eden usta sayısının bir elin parmaklarını geçmeyecek kadar azaldığını ifade eden Suat İlbey, mesleğin geleceği konusunda endişeli. Eskiden tezgahların başında yetişen onlarca çırağın artık bulunmadığını belirten emektar usta, kültürel mirasın korunması adına Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan destek bekliyor. Kendi evlatlarına bu işi öğreterek geleneği sürdürmeye çalışan İlbey, el emeğiyle bir kültürü yaşatmak için mücadelesine Turgutlu'daki küçük atölyesinde devam ediyor.
Yorumlar (0)