Seyyid Battal Gazi: Anadolu’nun Unutulmaz İslâm Kahramanı ve Gazilerin Önderi
Türk-İslâm tarihinde cihad ruhunu en güçlü şekilde temsil eden, hayatı ve mücadeleleriyle nesilden nesile aktarılan Seyyid Battal Gazi, ömrünü Bizanslılar ile savaşarak geçirmiş müstesna bir İslâm kahramanıdır. Gazilerin önderi oluşunun yanı sıra, dinine son derece bağlı bir kimse olması onu toplum nezdinde daha da yüceltmiş, üstün halleri ve sarsılmaz kişiliğiyle hayatının menkıbeleşmesine vesile olmuştur.
Çeşitli tarihi kaynaklara ve İbn-ül-Esîr’in El-Kâmil-fit-Târih adlı eserine göre asıl adı Abdullah Ebü’l-Hüseyn el-Antakî olan kahramanımız, 740 (H. 122) senesinde Anadolu’da bir grup mücahidle birlikte şehid edilmiştir.
Askerî Dehası, Şan ve Şöhreti
Seyyid Battal Gazi, Anadolu topraklarında sayısız gaza ve akın düzenlemiş; gösterdiği üstün cesaret ve yenilmezliğiyle kısa sürede şanını yayarak Bizans halkı arasında büyük bir korku salmıştır.
Dönemin Halifesi Abdülmelik, komutanlığı ve ahlakıyla öne çıkan Battal Gazi’yi, oğlu Mesleme ile birlikte Anadolu’ya göndermiş ve oğluna onu öncü kuvvetlerin başına geçirmesini emretmiştir. Halife, onun ne kadar güvenilir ve ahlaklı bir yiğit olduğunu bizzat vurgulamıştır. Bunun üzerine Mesleme, Battal Gazi’yi ten bin İslâm mücahidinin başına komutan tayin etmiştir. Seyyid Battal Gazi ayrıca uzun yıllar boyunca Abdülvehhâb Gazi ile de omuz omuza savaşmıştır.
Adaya Sığmayan Adalet ve Cömertlik
Battal Gazi, sadece savaş meydanlarındaki cesaretiyle değil; cömertliği, yardımseverliği ve mazlumları koruyan yüksek ahlakıyla da tanınır. Gazalarda eline geçen bütün ganimeti yine din uğrunda çarpışan mücahidlere dağıtan kahramanımız, merhametini düşman topraklarında dahi göstermiştir.
İbn-ül-Esîr’in aktardığı bir menkıbeye göre; Battal Gazi bir akın sırasında girdiği bir köyde, ağlayan çocuğunu "Sus, yoksa seni Battal’a veririm!" diye korkutmaya çalışan bir kadına rastlar. Kadın çocuğun susmadığını görünce "Al Battal!" diyerek çocuğu uzatır. Oradan geçmekte olan Battal Gazi, çocuğu kucağına alıp annesine geri iade eder ve şu unutulmaz sözleri söyler:
"Biz, Allahü teâlânın rızâsı için O’nun güzel dînini yayarız. Kimseye zulmetmeyiz. Bilakis, mazlumları, zâlimlerin pençesinden kurtarırız."
Ardından kadına hediyeler vererek korkusunu giderir. Onun asıl gayesi sadece fetih yapmak değil, İslâmiyet’i yaymak ve insanları İslâm’a davet etmektir.
Manastır Hatırası ve Evliliği
Bir defasında askerleriyle Bizans sınırına kadar ilerleyen Battal Gazi, ardından tek başına Anadolu içlerine doğru günlerce yol alır. Açlığın dayanılmaz boyuta ulaştığı bir anda yediği bir miktar bakla yüzünden hastalanıp zayıf düşer. Atına zorlukla binip yularını serbest bırakır ve kendinden geçer.
Kendine geldiğinde bir manastırda olduğunu anlar. Oradaki rahibelerden biri kendisine bakar, ilaç içirip iyileşmesini sağlar. Battal Gazi burada üç gün kaldıktan sonra ayrılır. Ancak onun manastırda olduğunu haber alan bir papaz, arkadaşlarıyla onu yakalamaya gelir. Battal Gazi yolda karşılaştığı bu papazı öldürerek rahibeleri onların zulmünden kurtarır ve kendi askerlerinin yanına götürür. Daha sonra kendisine hizmet eden ve hayatını kurtaran rahibe ile evlenir.
Türk Kültür Tarihindeki Yeri: Battal-nâme
Anadolu’da İslâmiyet için canla başla savaşması ve İslâm ruhuyla şekillenmesi, hayatının destanlaşmasını sağlamıştır. Anadolu Türklüğünün yanı sıra bütün Türk dünyasına Seyyid Battal Gazi Destanı’nı (Battal-nâme) kazandırmıştır.
Edebi Şahsiyeti: Sadece destanlara değil, Türk halk şiirine de geniş bir şekilde konu olmuştur. Hacı Bektâş-ı Velî hazretlerinin bile onun makamını ziyaret ettiği rivayet edilir.
Eserin Niteliği: Manzum ve mensur olarak yirminin üzerinde yazması bulunan Battal-nâme, İslâm ruhuyla dolu Anadolu Türklerinin tarihi temeller üzerine kurduğu gerçek bir halk destanıdır. Eserin ana fikri tamamen dinidir; bununla birlikte ortak kültürün doğal bir sonucu olarak İran geleneklerinin ve eski destan üslubunun izlerine de rastlanır.
Destansı Unsurlar: Yazılı edebiyata ne zaman ve kimin tarafından geçirildiği bilinmeyen destanda Battal Gazi; yalnız Rumlarla değil, devler, cadılar ve sihirbazlarla da çarpışır.
Attığı ok kayaları parçalar, taşı deler.
Hiçbir düşman kılıcı onu yaralayamaz.
Savaşta attığı gür naralardan dağlar inler, düşmanlar pusuya düşüp bayılır.
Kendisi gibi efsanevi bir kahraman olan atının adı ise Aşkar Devzâde'dir.
Yaşayan Mirası
Seyyid Battal Gazi'nin şehadetinden sonra hatırası Anadolu'dan Doğu Türkistan'a kadar geniş bir coğrafyada yaşatılmıştır. Başta Eskişehir’in Seyitgazi kazası olmak üzere Türk dünyasının birçok yerinde adına türbe ve makamlar inşa edilmiştir. O, atı ve kılıcıyla zihinlerde yer tutmuş, Türk-İslâm kültür tarihinin en etkili şahsiyetlerinden biri olarak gönüllerdeki yerini korumaktadır.
Eskişehir’in Seyitgazi ilçesinde yer alan Seyyid Battal Gazi Külliyesi, hem Selçuklu hem de Osmanlı döneminin izlerini taşıyan, inanç ve tarih açısından büyük öneme sahip bir yapıdır. Külliye içinde yer alan mezarlar ve türbeler, burayı önemli bir ziyaret alanı haline getirir.
Kesikbaşlar
Yorumlar (0)