Tarih: 2026-01-28 / Görüntülenme: 130

680 Yıllık Mirasın Son Adımları: Günde 20 Kilometre Koşarak İpek Üreten Son Devdâh

Bursa’nın tarihi sokaklarında, unutulmaya yüz tutmuş bir Osmanlı sanatı son temsilcisinin omuzlarında (ve ayaklarında) yaşamaya devam ediyor. "Yaşayan İnsan Hazinesi" ödüllü Ertuğrul Şengünalp, 680 yıllık devdâhlık mesleğini yaşatmak için her gün adeta bir maraton koşuyor.

Devdâhlık Nedir? İnsan Gücüyle Dokunan Tarih

Devdâhlık; ham ipeğin tamamen insan gücüne dayalı, teknolojiye dirençli yöntemlerle ipliğe dönüştürülmesi sanatıdır. Bu mesleği "dev gibi güçlü insanların işi" olarak tanımlayan 60 yaşındaki Şengünalp, üretim sürecini şu sözlerle özetliyor:

"Günde 15 ila 20 kilometre koşmadan iplik üretmek mümkün değil. Bu sanat, dahta (tezgah) üzerinde sürekli hareket ederek üretim yapmayı gerektirir."

Gazoz Kasasından Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’ne

Şengünalp’in serüveni henüz 7 yaşındayken babasının yanında başlamış. Boyu tezgaha yetmediği için altına gazoz kasaları konularak çalışmaya başlayan usta, bugün 53 yıldır aynı tutkuyla devam ediyor. Yaklaşık 700 gram saf ipek iplik elde edebilmek için 6 saat boyunca 24 farklı kancanın arasında mekik dokuyor.

Üretim Süreci: Sabunlu Kazanlardan 320 Renklik Kartelaya

İpek üretiminin sadece fiziksel güçten ibaret olmadığını belirten Şengünalp, ipliğin terbiye edilme sürecini şöyle anlatıyor:

Arındırma: Hafta sonları zeytinyağlı sabunlarla kazanlarda kaynatılan ipek, üzerindeki yapışkan maddeden (serisin) temizlenir.

Fire ve Renk: Bu işlem sonrası ipek %30 fire verir ve doğal rengine kavuşur.

Boyama: 320 farklı renkten oluşan dev bir kartela ile boyanan iplikler, el sanatları ustalarına ve enstitülere gönderilir.

Bursa’dan Japonya’ya Uzanan Gelenek

Bu geleneksel iplikler sadece Türkiye’de değil, dünyada da eşsiz kabul ediliyor. Şengünalp’in el emeği iplikleri, özellikle Japonya’daki geleneksel "Inoye" sanatında kullanılmak üzere ihraç ediliyor. Bu durum, Bursa ipeğinin küresel ölçekteki kalitesini bir kez daha kanıtlıyor.

"Ben Bırakırsam Bu Miras Yok Olacak"

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından "Yaşayan İnsan Hazineleri" ödülüne layık görülen Şengünalp, bu başarının şahsi değil, Bursa’nın başarısı olduğunu vurguluyor. Ancak usta sanatçının büyük bir endişesi var: Gelecek nesiller.

Destek verilmediği takdirde 680 yıllık bu kadim mirasın kendisiyle birlikte tarihe gömüleceğini belirten Şengünalp, yerel yönetimlere ve kurumlara çağrıda bulunarak bu sanatın öğretilmesi için imkan sağlanmasını istiyor.
Haberin videosu