126 Yıllık Sır Çözüldü: Kâbe Örtüsü Tekniğiyle İşlenen Levhanın Altından Bir Kadın Sanatçı Çıktı!

Bir müzayededen alınan ve tozlu raflar arasından gün yüzüne çıkan 126 yıllık hat levhası, sanat dünyasında büyük heyecana neden oldu. Doç. Dr. İlyas Kayaokay’ın koleksiyonuna kattığı bu nadide eser, hem yapım tekniğiyle hem de üzerindeki gizemli imzayla tarih kitaplarını yeniden yazdıracak cinsten.

Kâbe Örtüsüyle Aynı Teknik: "Dival İşi"

Hicri 1318 (Miladi 1900-1901) yılına ait olan bu levha, sadece bir yazı değil, tam bir sabır timsali. Kadife üzerine altın sırma iplerle işlenen eser, "dival işi" ya da halk arasında bilinen adıyla "Maraş işi" tekniğiyle yapılmış. Bu tekniği asıl özel kılan ise, her yıl milyonlarca Müslümanın ziyaret ettiği Kâbe’nin örtüsündeki o muazzam yazıların da aynı yöntemle işleniyor olması. Altın iplerin kumaşa ince ince dikilmesiyle oluşan kabartmalı görüntü, levhaya adeta üç boyutlu bir ruh katıyor.

Literatürde Adı Hiç Geçmeyen Bir İsim: Vasfiye Hanım

Eseri asıl "eşsiz" kılan detay ise altındaki imza. Osmanlı döneminde kadın sanatçıların varlığı bilinse de eserlerine imza atmaları pek rastlanan bir durum değildi. Doç. Dr. Kayaokay’ın incelemeleri sonucunda, levhanın altında bugüne kadar sanat tarihimizde adı hiç duyulmamış olan Vasfiye Hanım'ın imzası bulundu. Bu keşif, tarihin sessiz kalmış kadın sanatçılarından birinin daha gün ışığına çıkmasını sağladı.

"Zalimin Talihini Bir Ah Keser"

Levhanın üzerinde işlenen ve günümüzde de hala dillerden düşmeyen o meşhur beyit ise adaleti ve rızkı hatırlatıyor: "Zâlimin rişte-i ikbâlini bir âh keser, Mâni-i rızk olanın rızkını Allah keser." Yani; mazlumun ettiği tek bir içten ah, zalimin bütün şansını, talihini koparıp atar; başkasının ekmeğine mani olanın rızkını da Allah keser. Şairi bilinmeyen ancak hikmetiyle gönüllere kazınan bu sözler, Vasfiye Hanım’ın zarif altın işçiliğiyle birleşerek 126 yıl sonrasına güçlü bir mesaj gönderiyor.

"Sanat Tarihi İçin Büyük Bir Keşif"

Eserin önemi hakkında konuşan Doç. Dr. İlyas Kayaokay, şunları söyledi: "Osmanlı’da kadın hattatlarımız vardı ama imzalı eser bulmak samanlıkta iğne aramak gibidir. Vasfiye Hanım ismi, kaynaklarda daha önce hiç geçmiyordu. Bu levha sayesinde hem çok nadir bir tekniğin sivil bir örneğini görüyoruz hem de yeni bir kadın sanatçımızı tanımış oluyoruz. Bu, sanat tarihimiz için gerçekten heyecan verici bir gelişme."