1915 yılına ait tarihî sağlık raporu, Çanakkale Savaşları’nda cephe gerisindeki acı tabloyu gözler önüne serdi. 3’üncü Kolordu’ya ait belgede, sekiz ayda 41 bin 471 yaralının hastanelere sevk edildiği ortaya çıktı.
ÇANAKKALE – Çanakkale Savaşları’nın en şiddetli çarpışmalarına sahne olan 1915 yılına ait tarihî bir sağlık raporu, savaşın yalnızca cephede değil, hastane çadırlarında da büyük bir yaşam mücadelesine dönüştüğünü ortaya koydu.
Çanakkale Savaşları Enstitüsü Müdürü Utkan Emre Er, yayımlanan belgenin hem askerî tarih hem de tıp tarihi açısından eşsiz bir kaynak olduğunu belirtti.
41 Bin Yaralı Cepheden Tahliye Edildi
Enstitünün süreli yayını Anafarta Dergisi’nde yayımlanan belgeye göre, 5’inci Ordu’ya bağlı 3’üncü Kolordu’nun sorumluluğundaki Arıburnu ve Conkbayırı hattında, 25 Nisan – 28 Kasım 1915 tarihleri arasında toplam 41 bin 471 yaralı asker cepheden alınarak hastanelere sevk edildi.
Rapora göre bu yaralılardan 2 bin 549’u, hastanelerde hayatını kaybederek şehit oldu.
Tarihte Bir İlk: Sistemli Sağlık Kayıtları
Utkan Emre Er, bugüne kadar birçok zayiat tablosu yayımlandığını ancak bu denli kapsamlı ve sistematik sağlık kayıtlarının ilk kez ortaya çıktığını vurguladı:
“Bu belge, savaşın en kritik dönemini kapsıyor ve yalnızca askerî kayıpları değil, sağlık hizmetlerinin organizasyonunu da detaylı biçimde gözler önüne seriyor.”
Cephe Gerisinde Dev Sağlık Ağı
Raporda, Osmanlı ordusunun sağlık ve lojistik altyapısının genişliği de dikkat çekiyor. Yaralı askerlerin yalnızca cepheye yakın alanlarda değil;
Lapseki
Biga
Ezine
gibi merkezlerdeki sağlık tesislerine sevk edildiği, ayrıca İstanbul’daki hastanelerin de aktif rol aldığı belirtildi.
Şarapnel, Domdom Kurşunu ve Süngü Yaraları
Belgede yer alan yaralanma türleri, savaşın şiddetini açıkça ortaya koyuyor. Özellikle deniz bombardımanına açık olan Gelibolu Yarımadası’nda:
Yoğun şarapnel ve bomba yaralanmaları,
Uluslararası hukuka aykırı domdom kurşunu ile yaralanan 332 asker,
Süngü hücumlarında yaralanan veya şehit düşen 83 asker
kayıtlara geçti.
“Savaş Hastanelerde de Verildi”
Utkan Emre Er, rakamların savaşın farklı bir boyutunu ortaya koyduğunu belirterek şunları söyledi:
“Bu veriler, mücadelenin yalnızca siperlerde değil, hastane çadırlarında da sürdüğünü açıkça gösteriyor. Her yaralı asker, hayatta kalmak için ayrı bir savaş verdi.”
Yorumlar (0)