Bozkır Atının Dayanıklılığı ve Otlaklardaki Rolü
At, bozkır halklarına hareket kabiliyetini ve askerî üstünlüğü veren hayvandı. Bozkır atı küçük cüsseli ve dayanıklı bir hayvandır. Kış boyunca açıkta yaşar ve yeme pek ihtiyaç duymaz. Karışık sürüler kışın otlatmaya çıkartıldığı vakit çayıra önce atlar salınırdı. Tıpkı koyun gibi at da kar altında otu bulmak için yeri eşeleme güdüsüne sahipti. Üç tepikte 10 santimetre derine ulaşabilir, 30-40 santimetreye dek aşağıya inebilirdi. Böylece peşinden otlağa giren koyun sürüsünün ota erişimini kolaylaştırırdı.
Atın Sütü, Kılı ve Kültürel Kullanım Alanları
Tıpkı koyun gibi ikincil ürün veren bir hayvandı. Kımız adlı alkollü içkinin hammaddesi at sütü idi. Atın kılı da eğrilirdi. Sancak göre-vi gören tuğ, aslen atın kuyruğuydu.
At Eti ve Kanının Tüketim Geleneği
At, ilk evcilleştirildiğinde binlerce yıl boyunca eti için beslenmiş bir hayvandı. Bugün de at eti Türkî cumhuriyetlerde kalori değeri yüksek, aminoasit açısından zengin, A ve B vitamini içeren pahalı bir ettir. İslâm'dan önce atın kanı da tüketilirdi. Moğolların uzun seferler esnasında gıdasız kaldıkları vakit bindikleri atta açtıkları küçük kesiklerden kan emdikleri bilinir.
At Ticaretiyle Zenginleşen Göçebe Boylar
Atlar ayrıca arabalara koşuldukları gibi kalabalık sürüler hâlinde güdülüp at yetiştiremeyen Çin, Hindistan ve Mezopotamya'ya ihraç edilirlerdi. Bilhassa, yerleşik toplumlara komşu yaşayan göçebe boylar at ticareti sayesinde zenginleşirlerdi.
Bozkır Göçebeliğinde Eşeğin Yeri
Öte yandan, eşek bozkır göçebeliğinde pek görülmez. Daha ziyade yarı göçebelerin hayvanı olup 100 kilograma dek yük taşıyabilir. Küçük cüssesiyle devenin üçte biri kadar yüke tahammül edebilmesi önemli bir üstünlüktür.
İpek Yolu, Kahraman Şakul, s.46, Ketebe Yayınları
https://www.ketebe.com/ipek-yolu-kahraman-sakul
Yorumlar (0)