II. Dünya Savaşı’nda Türklerin Yaşadığı Büyük Dram

3 dakika okuma
II. Dünya Savaşı’nda Türklerin Yaşadığı Büyük Dram

II. Dünya Savaşı’nda Türkler: Büyük Savaşın Göz Ardı Edilen Türk Mağdurları

II. Dünya Savaşı denildiğinde akla genellikle Avrupa cepheleri, Nazi Almanyası, Sovyetler Birliği ve milyonlarca insanın hayatına mal olan büyük yıkım gelir. Ancak bu büyük savaşın tarih anlatılarında çoğu zaman göz ardı edilen bir başka gerçek daha vardır: Dünyanın farklı coğrafyalarında yaşayan Türk topluluklarının savaş boyunca maruz kaldığı ağır kayıplar, esaret ve sürgünler…

Prof. Dr. Ali Satan’ın Timaş Yayınları tarafından yayımlanan II. Dünya Savaşı’nda Türkler adlı eseri, savaşın gölgesinde kalmış bu hikâyeleri gün yüzüne çıkararak II. Dünya Savaşı tarihine farklı bir perspektiften bakmayı sağlıyor.

Türkiye Cumhuriyeti savaşa fiilen katılmamış olsa da Türkiye sınırları dışında yaşayan milyonlarca Türk, bu büyük savaşın doğrudan mağduru oldu. Sovyetler Birliği’nden Balkanlar’a, Doğu Türkistan’dan Orta Doğu’ya ve Kıbrıs’a uzanan geniş bir coğrafyada Türk topluluklarının insan gücü ve ekonomik kaynakları savaş için seferber edildi. Yüz binlerce Türk askere alındı; cephelerde savaştı, yaralandı, esir düştü veya hayatını kaybetti.

Cephelerde Savaşan, Esir Düşen ve Sürgün Edilen Türkler

Kazan ve Kırım Tatarları, Başkurtlar, Çuvaşlar, Sibirya Türkleri, Kazaklar, Kırgızlar, Özbekler, Türkmenler, Azerbaycan Türkleri, Ahıska Türkleri, Karaçay-Balkarlar ve Gagavuzlar, II. Dünya Savaşı'nın en ağır sonuçlarıyla karşı karşıya kalan topluluklar arasında yer aldı.

Sovyet ordusunda Nazi Almanyası'na karşı savaşan çok sayıda Türk, savaşın ilerleyen dönemlerinde Alman kuvvetlerine esir düştü. Esir kamplarında insanlık dışı koşullara maruz kalan yüz binlerce insan hayatını kaybetti. Hayatta kalanların bir bölümü ise Sovyet yönetiminin baskısından kurtulma ve ülkelerinin bağımsızlığına kavuşma umuduyla Alman ordusuna katıldı. Ancak savaşın sona ermesiyle birlikte bu insanlar için de yeni bir esaret dönemi başladı.

1945-1950 yılları arasında Avrupa'da ve Türkiye'de Türk savaş esirleri ile mültecilerin durumu önemli bir mesele olarak gündemde kaldı. Batılı devletlerin politikaları ve özellikle İngiltere ile ABD'nin tutumu sonucunda Türk esirlerin bir kısmı Sovyetler Birliği'ne iade edildi. Bu insanların önemli bir bölümü ölümle, sürgünle veya Sibirya'daki çalışma kamplarında ağır yaşam koşullarıyla karşı karşıya kaldı.

Diğer taraftan Avrupa'nın farklı ülkelerindeki mülteci kamplarına dağılan binlerce Türk, Türkiye'ye ulaşabilmek için büyük mücadele verdi. Batı'ya geçmeyi başaran bazı isimler ise Soğuk Savaş yıllarında Sovyet hâkimiyeti altındaki Türk yurtlarının özgürlüğü için faaliyetlerini sürdürdü.

Arşiv Belgeleri ve Tanıklıklarla Aydınlatılan Bir Tarih

Prof. Dr. Ali Satan'ın uzun yıllara yayılan araştırmalarının ürünü olan eser, yalnızca savaşın askerî ve siyasi gelişmelerini ele almakla kalmıyor; savaşın Türk toplulukları üzerindeki insani ve toplumsal sonuçlarını da kapsamlı biçimde inceliyor.

Kitabın en dikkat çekici yönlerinden biri, Avrupa'daki mülteci kamplarından gazeteci Ziyad Ebüzziya'ya gönderilen mektupların ilk kez gün yüzüne çıkarılması. Dönemin gazeteleri, çok sayıda arşiv belgesi ve tarihî kayıtlarla desteklenen çalışma, savaşın mağduru Türklerin yaşadıklarını farklı kaynaklar üzerinden ortaya koyuyor.

Ziyad Ebüzziya, Cabbar Ertürk, Baymirza Hayit, Fuat Emircan, Reha Oğuz Türkkan ve Bekir Doğan gibi dönemin önemli tanıklarının şahitlikleri ve tecrübeleri de eserin tarihî değerini artırıyor. Bu anlatılar sayesinde savaşın cephelerde yaşanan askerî boyutunun ötesine geçilerek esaretin, zorunlu göçün, mülteci hayatının ve hayatta kalma mücadelesinin insan hikâyeleri aktarılıyor.

II. Dünya Savaşı Tarihine Farklı Bir Bakış

II. Dünya Savaşı’nda Türkler, dünya tarihinin en büyük felaketlerinden biri sırasında farklı coğrafyalarda yaşayan Türklerin yaşadıklarını kayıt altına alan önemli bir araştırma niteliği taşıyor. Uzun yıllar boyunca yeterince incelenmeyen bu konuya arşiv belgeleri, dönemin basını ve birinci elden tanıklıklarla ışık tutan eser, Türk tarihinin yakın dönemine ilişkin önemli bir boşluğu doldurmayı hedefliyor.

Prof. Dr. Ali Satan'ın çalışması, yalnızca II. Dünya Savaşı'nın Türkler açısından nasıl bir yıkıma yol açtığını anlamak isteyenlere değil, savaş tarihi, Türk dünyası, Sovyet politikaları ve Soğuk Savaş dönemiyle ilgilenen araştırmacılara da hitap ediyor.

II. Dünya Savaşı’nda Türkler, büyük savaşın gölgesinde kalan hayatları, unutulan esaret hikâyelerini ve vatanlarına kavuşmak için mücadele eden insanların yaşadıklarını hatırlatan, yakın tarihimizin karanlıkta kalmış sayfalarına ışık tutan önemli bir eser olarak okuyucularını bekliyor.

https://timas.com.tr/ii-dunya-savasinda-turkler

Paylaş:

Yorumlar (0)

Yorum Yaz

0/1000 karakter · Yorumlar onaylandıktan sonra yayımlanır.
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yazın!